«ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΧΩΡΙΣ ΟΝΟΜΑ» ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΛΕΑΝΔΡΟΥ ΠΟΛΕΝΑΚΗ

Ημερομηνία δημοσίευσης: 24/10/2010

Αυγή

Μια νέα εκδοχή;

  • Το “Παραμύθι χωρίς όνομα” στην Παιδική Σκηνή του Εθνικού

Γραμμένο το 1909 το “Παραμύθι χωρίς όνομα” της Πηνελόπης Δέλτα, είναι σε πρώτο επίπεδο μια αλληγορία για την τότε πολιτική και κοινωνική κατάσταση του τόπου, όπου “Η χώρα των μοιρολατρών” συμβολίζει την παλιά Ελλάδα της διαφθοράς και της παρακμής με βασιλιά της τον “Αστόχαστο τον 1ο”.

Ενώ το πριγκιπόπουλο που παίρνει στα χέρια του την κατάσταση με συμβούλους του την κυρά – Φρόνηση και την κόρη της τη Γνώση (που παντρεύεται στο τέλος το πριγκιπόπουλο), μοιάζει να είναι η νέα κοινωνική τάξη που ανεβαίνει στα πράγματα, η αστική, με την επανάσταση στο “Γουδί” και την έλευση του Ελευθερίου Βενιζέλου, για να βάλει τέλος στην αυθαίρετη διακυβέρνηση, για να στεριώσει τη δημοκρατία και για να σώσει τη χώρα κάνοντας τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Το βιβλίο της Δέλτα μοιάζει ακόμη να προβλέπει τους βαλκανικούς πολέμους που ξέπλυναν την “ντροπή” του 1897 (Η “γαϊδουροκεφαλή” του έργου), δίνοντας μια ώθηση προς τα εμπρός στη χώρα, μέχρι την άλλη ντροπή, του 1922, που αυτή δεν προβλέφθηκε από τη συγγραφέα, επειδή και κανείς δεν μπορούσε τότε να τη φανταστεί.

Με τη δημοσίευση των ημερολογίων της Δέλτα, πολλά χρόνια αργότερα, φάνηκε το δεύτερο κρυμμένο επίπεδο του έργου, πολύ προσωπικό, που μας μιλά για τον πλατωνικό έρωτά της με τον Ίωνα Δραγούμη, ανεκπλήρωτο ως το τέλος, μια και η ίδια ήταν παντρεμένη από πολύ νέα με τον Φαναριώτη εμπορευόμενο και λόγιο Στέφανο Δέλτα. Τα ήθη της εποχής και η κοινωνική της θέση δεν επέτρεπαν βέβαια στην τρίτη κόρη του μεγαλοαστού Εμμανουήλ Μπενάκη ούτε σκέψη να εγκαταλείψει τον νόμιμο σύζυγό της για χάρη του έρωτά της. Το “πριγκιπόπουλο” του παραμυθιού, με αυτήν την ανάγνωση είναι ο Ίων Δραγούμης, από τους κύριους οργανωτές του Μακεδονικού αγώνα, που ενσάρκωνε πράγματι μια από τις πολιτικές ελπίδες του τόπου πριν από την εμφάνιση του Βενιζέλου και την άνοδο στην εξουσία του Κόμματος των Φιλελευθέρων. Ο Δραγούμης είχε εκπονήσει ένα ολόκληρο πολιτικό πρόγραμμα και είχε σχεδιάσει την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας βασισμένη επάνω στη συμμαχία με τους Τούρκους, εναντίον των Σλάβων.

Δεν πρόλαβε να εφαρμόσει στην πράξη την πολιτική του, ώστε να δούμε τους καρπούς της, επειδή τη “σάρωσαν” κυριολεκτικά τα καταλυτικά ιστορικά γεγονότα που ακολούθησαν και η χαρισματική προσωπικότητα του Βενιζέλου. Οι πολιτικοί τους δρόμοι χώρισαν από τότε με τη Δέλτα, και η άνανδρη δολοφονία του το 1920 έκοψε πρόωρα το νήμα της ζωής του. Η ίδια η Δέλτα, μέσα στο βιβλίο μοιράζεται (διχάζεται) ανάμεσα στην τρίτη βασιλοκόρη, την Ειρηνούλα(αδελφή του πριγκιπόπουλου) και στη Γνώση κόρη της Κυρά Φρόνησης, που θα δει να φθάνει σε αίσιο τέλος ο έρωτάς της. Ένας ήπιος, ίσως, τρόπος που εφευρίσκει η Δέλτα για να εκφράσει εμμέσως τον εσωτερικό διχασμό της. Ο διχασμός της ελληνικής κοινωνίας που ακολούθησε μετά τους βαλκανικούς πολέμους για να συνεχιστεί μέχρι σήμερα με άλλο όνομα, ήταν και άμεσος και άγριος.

Από το παραμύθι αυτό της Δέλτα ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, έφτιαξε το πασίγνωστο ομότιτλο έργο του, που ξεπέρασε το πρότυπό του δίνοντας μια άλλη διάσταση στον βασικό μύθο. Το θεατρικό “Παραμύθι…” του Καμπανέλλη, όπως και τα υπόλοιπα έργα του, καταγράφουν την αποτυχία της ελληνικής αστικής τάξης να παίξει τον ιστορικό της ρόλο εκσυγχρονίζοντας την κοινωνία και το κράτος, επειδή δεν μπόρεσε να συμμαχήσει εγκαίρως με τα λαϊκά στρώματα και να φέρουν μαζί τις απαραίτητες αλλαγές. Πέσαμε έτσι για άλλη μια φορά στο πριν από το 1909 παλαιοκομματισμό που μας ταλανίζει ακόμη. Αλλά αυτή είναι μια άλλη ιστορία που δεν την εξετάζουμε εδώ.

Το Εθνικό Θέατρο είχε ανεβάσει πριν από λίγα χρόνια τη θεατρική διασκευή του “Παραμυθιού” απ’ τον Καμπανέλλη στην Κεντρική Σκηνή. Το ανέβασε πάλι φέτος στην παιδική του σκηνή, σε άλλη διασκευή, του συγγραφέα Βαγγέλη Ραπτόπουλου και του σκηνοθέτη Τάκη Τζαμαργιά. Η καινούργια διασκευή, χωρίς να είναι κακή, δεν μπορεί οπωσδήποτε να συγκριθεί σε λαϊκότητα ύφος, αμεσότητα, ρυθμούς με την αντίστοιχη του Καμπανέλλη. Δεν θέλω να πιστέψω ότι η δουλειά του Καμπανέλλη κρίθηκε ως λιγότερο “παιδαγωγική”. Σε κάθε περίπτωση, όμως, το νέο κείμενο έχει δυσδιάκριτο παιδαγωγικό χαρακτήρα και μπορεί να μπερδέψει τους μικορύς θεατές με τις “πολιτικές” του, οι οποίες προϋποθέτουν ανεπτυγμένη κρίση και γνώσεις. Υποκύπτει ακόμη σε έναν διδακτισμό, προεξοφλώντας “τι είναι καλό και τι όχι” να λέμε στα παιδιά. Που, όμως, όπως αποφάνθηκε σοφά ο Σαββόπουλος “σήμερα ούτως ή άλλως τα ξέρουν όλα”. (Όχι από γνώση αλλά από έμφυτη αντίληψη της δικαιοσύνης, προσθέτω).

Η παράσταση έχει στηθεί στο ύφος ενός διακοσμημένου παραμυθιού λίγο ή πολύ “μπαρόκ”, με ανάλογη όψη και ακούσματα. (Σκηνικά Γιάννης Θεοδωράκης, κοστούμια Κέννυ Μακλέλλαν, μουσική – στίχοι Δημήτρης Μαραμής, χορογραφίες Ζωή Αντωνίου, φωτισμοί Κατερίνα Μαραγκουδάκη, μουσική διδασκαλία Μελίνας Παιονίδου). Μια άποψη με την οποία προσωπικά δεν συμφωνώ, επειδή το θέατρο για παιδιά πρέπει, πιστεύω, τουλάχιστον σήμερα, να διαθέτει πριν από όλα λιτότητα.

Την παράσταση υποστηρίζουν δυναμικά οι μετέχοντες παλιοί και νεότεροι ηθοποιοί, παθιασμένοι κυριολεκτικά για θέατρο, με πρώτους τον γήινο Μάνο Καρατζογιάννη και τις αέρινες Αλεξάνδρα Αϊδίνη, Κατερίνα Φωτιάδη. Μαζί με τους καλούς: Δημήτρη Βέργαδο, Γρηγόρη Γαλάτη, Σοφιάννα Θεοφάνους, Κωνσταντίνο Καρβέλη, Μιχάλη Κοιλάκο, Μαίρη Λούση, Πέτρο Σπυρόπουλο, Φωτεινή Τιμοθέου, Δημήτρη Φραγκιόγλου, Στράτο Χρήστου, φτιάχνουν ένα συγκροτημένο σύνολο.

 

Comments
One Response to “«ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΧΩΡΙΣ ΟΝΟΜΑ» ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΛΕΑΝΔΡΟΥ ΠΟΛΕΝΑΚΗ”
  1. Ο/Η sliatou λέει:

    Αυτόν τον γήινο Καρατζογιάννη, δεν τον είδαμε . Αντίθετα είδα έναν νεαρό να χτυπιέται, να πηδάει σε όλη την σκηνή και κυρίως να στρώνει διαρκώς τα μαλλιά του ενώ απήγγειλε με στόμφο και ρυθμό Χατζηνικολάου, το κέιμενο. Καταπληκτικός στις τελευταίες σκηνές όπου σήκωνε τη γροθιά του ή χτυπούσε το στήθος του-κίνηση για σπαραγμό τν ερμηνέυω, ναι;

    Κυρίως απογοητεύτηκα γιατί είδα τους μικρούς θεατές να βαριούνται και να τραβούν τις μαμάδες τους να φύγουν μια ώρα αρχίτερα.
    Απορώ λοιπόν με κριτικές που δεν λένε την αλήθεια: βαρετό!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • Παραστάσεις, συνεντεύξεις, κριτική, αφιερώματα και ό,τι συμβαίνει πάνω και κάτω από τις αθηναϊκες θεατρικές σκηνές. Τι παίζεται τώρα στο Λονδίνο και στο Broadway.

  • Αρχείο

  • Εγγραφείτε για να λαμβάνετε στο email σας όλα τα νέα άρθρα.

    Μαζί με 12 ακόμα followers

  • ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ-ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ

  • wordpress hit counter
Αρέσει σε %d bloggers: