«ΡΑΟΥΣ» ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΟΥ Κ. ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΥ

Αλληγορική σατιρική φάρσα

Του Κώστα Γεωργουσόπουλου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Δευτέρα 25 Οκτωβρίου 2010

  • Σε µεγάλο προβληµατισµό, αν αυτό έχει για τους πολλούς κάποια σηµασία, µε έβαλε το νέο έργο της γόνιµης δυάδας Ρέππα – Παπαθανασίου µε τον τίτλο «Ράους»

Χρειάζεται συχνά µεγάλη διάκριση για να ξεχωρίσει κανείς το κιτς της κοινωνίας που ζούµε ως οικείον ήθος και η αισθητική του κιτς για να το σατιρίσεις.

Εχω συχνά αναπτύξει τις σκέψεις µου πάνω στο νεοελληνικό θεατρικό υβρίδιο (κοινώς τερατάκι!), τη φαρσοκωµωδία. Εχω επιχειρηµατολογήσει ότι εν τέλει είναι ένα είδος νόµιµο, όσο και αν τα συστατικά του µας ωθούν να το πούµε µεικτό και νόθο. Τα νόθα εξάλλου έχουν αποδειχθεί ανθεκτικότερα. Εξ ου και η συνεχής και ανανεούµενη δηµοφιλία της φαρσοκωµωδίας. Το έργο των Ρέππα – Παπαθανασίου είναι ως µορφή φαρσάρα, καραµπινάτη. Τιµώ απεριόριστα και σχεδόν προκατειληµµένα το φαρσικό είδος. Οµως η φάρσα δεν έχει άλλο περιεχόµενο από την καλπάζουσα µεταπτωτική ροή του ρυθµού. Δεν υπάρχουν χαρακτήρες, πιθανόν ξεπηδούν κάποιοι τύποι και δεν υπάρχουν λογικά κίνητρα µε εσωτερική συνέπεια και ανάπτυξη. Η σάτιρα είναι πλασµένη από άλλα υλικά.

Η σάτιρα έχει συγκεκριµένους στόχους, είναι ευθύβολη, σαφής και ακριβής στα µέσα που χρησιµοποιεί. Στον τόπο µας δεν υπάρχουν σηµαντικά θεατρικά σατιρικά ολοκληρωµένα κείµενα, έχουµε όµως έξοχα δείγµατα σατιρικών νούµερων στην επιθεώρηση. Επιµένοντας σε αυτές τις ειδολογικές προσεγγίσεις αναφέροµαι και στο σπάνιο αλλά απαιτητικό είδος της αλληγορίας. Η αλληγορία είναι µια µεταφορά, όπου κάτι παραπέµπει αναλογικά σε κάτι άλλο που διαθέτει αναγνωρίσιµα χαρακτηριστικά στοιχεία.

Το έργο που µε απασχολεί είναι ένα αξιοπερίεργο και ενδιαφέρον νέο υβρίδιο αλληγορικής σατιρικής φάρσας.

Και τα συστατικά των τριών συνιστωσών ισορροπούν, πρέπει να οµολογήσω. Το «Ράους» είναι εν πρώτοις, όπως είπα, µια φαρσάρα. Γρήγοροι ρυθµοί, ανατροπές, απροσδόκητα, έλλειψη χαρακτήρων και σαφέστατη έλλειψη χαρακτηρολογικών και λογικών κινήτρων των προσώπων που δρουν.

Το έργο είναι σάτιρα γιατί κρίνει µε τρόπο ευθύ και ακριβή συµπεριφορές, θεσµούς, καταστάσεις της σηµερινής ελληνικής πραγµατικότητας. Ολα τα δρώντα πρόσωπα είναι φαυλεπίφαυλοι αναγνωρίσιµοι τύποι του κοινωνικού µας ιστού, και µάλιστα διαταξικοί. Στόχος του έργου και της σάτιρας η ρεµούλα, η απάτη, το αµοιβαίο ρίξιµο, το άρµεγµα του δηµόσιου πλούτου, το ξεπούληµα των ιερών και των οσίων και η εκµετάλλευση πολιτιστικών αξιών.

Πρέπει να πω ότι σε ακόµη δύο εν παραστάσει αυτήν την εποχή έργα του συγγραφικού διδύµου, «Οι συµπέθεροι από τα Τίρανα» και «Η Αττική Οδός», είναι σαφείς οι καταλυτικές κριτικές για την εθνική µας παθογένεια. Παντού στρεβλώσεις, υπονοµεύσεις και νοθείες των θεσµών, σαθρά ιδεολογήµατα, ρητορική της φτήνιας των αξιών κ.λπ.

Και η αλληγορία; Είναι τολµηρή αλλά και νόµιµη και αναπόφευκτη, θα έλεγα. Θα θυµάστε παλιότερα ότι είχε οργανωθεί µια εκστρατεία ώστε να αγορασθεί από το Δηµόσιο ή τον δήµο το σπίτι του µεγάλου νοµικού και πολιτικού του Αλέξανδρου Σβώλου που είχε ενοικιασθεί ως πορνείο. Από αυτό ξεκινώντας οι Ρέππας – Παπαθανασίου, κέντρο της σάτιράς τους είναι ένα νεοκλασικό που κατοίκησε κάποτε ο Σικελιανός και χρησιµοποιείται ως πορνείο. Κληρονοµείται από δύο άσχετες µεταξύ τους οικογένειες, αστικών τάχα ηθικών αρχών. Και αρχίζει το παιχνίδι των προσφορών, των εκβιασµών, της εκµετάλλευσης, των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων µε επίκεντρο και δόλωµα για τους κουτόφραγκους τις Δελφικές Γιορτές του Σικελιανού. Στην όλη ίντριγκα εµπλέκονται πόρνες, τσατσές, κλεπταποδόχοι, βυζαντινές εικόνες, προαγωγοί, δηµόσιοι υπάλληλοι, επιστήµονες, πανούργες χήρες και λαµόγια. Η ευανάγνωστη αλληγορία βρίσκεται στο γεγονός πως ανέτως το πορνείο είναι η Ελλάς κατά τον πασίγνωστο στίχο της µονολογούσης πόρνης της Γαλάτειας Καζαντζάκη: «Εικόνα σου είµαι κοινωνία και σου µοιάζω». Βέβαια το έργο των Ρέππα – Παπαθανασίου δεν έχει τη σκηνική αρτιότητα των άλλων δύο που παίζονται. Γράφτηκε στη βράση των καταιγιστικών γεγονότων και εκκινεί από µια ιδέα που εξαντλείται σε ένα νούµερο ή το πολύ ένα µονόπρακτο. Οι συγγραφείς έχουν και τάλαντο και τρόπο να το τραβάνε να κρατήσει ένα δίωρο. Αλλά δεν κουράζουν.

Πάντως, για να επανέλθω σε πράγµατα που συζήτησα αρκετά φέτος, χρειάζεται συχνά µεγάλη διάκριση για να ξεχωρίσει κανείς το κιτς της κοινωνίας που ζούµε ως οικείον ήθος και η αισθητική του κιτς για να το σατιρίσεις. Οι συγγραφείς σκηνοθέτες είχαν στη διάθεσή τους ένα έξοχο σκηνικό του Δαγκλίδη: ένα νεοκλασικό αρχοντικό όπου οι σύγχρονοι έλληνες ασελγούν. Η Εβελιν Σιούπη σχεδίασε έξοχα κιτς κοστούµια για έναν κιτς κοινωνικό εσµό.

Εδώ επισηµαίνω την έξοχη ξεκαρδιστική σάτιρα των παραστάσεων αρχαίου δράµατος που απλώνεται σε µεγάλο µέρος στη δεύτερη πράξη. Σάτιρα και των σχολικών παραστάσεων και των επαγγελµατικών για σχολεία αλλά και αρκετών φεστιβαλικών στα ανά την επικράτεια στάδια!

Οι ηθοποιοί µε επικεφαλής την πάντα αφοπλιστικά ευθύβολη και λιτή στα µέσα της Ελένη Γερασιµίδου, µε την έξοχη αφέλεια που εκτοξεύει τις ατάκες της, είναι όλοι τους επαρκείς στην υπερβολή τους που είναι, βέβαια, απόρροια της υπερβολής που επιζητεί η σάτιρα αλλά δεν συγχωρεί πάντα η φάρσα. Ο Αλέξανδρος Αντωνόπουλος µετρηµένος και θαυµάσιος στις στιγµές που αιφνιδιάζεται ή απορεί. Η Βασιλική Ανδρίτσου έχει τσαγανό, η Αβα Γαλανοπούλου άνεση στο πλασάρισµα και συνεχή επαφή µε τον περίγυρο, η Ζώγια Σεβαστιανού χωρίς ακραία υπερβολή στην αλλοδαπή πόρνη, ο Σπύρος Πούλης σ’ έναν υπερτονισµένο και φορτισµένο ρόλο έδειξε πως ξέρει να κατεβάζει στο κοινό σαφείς εικόνες. Ο Γρηγορόπουλος ισορροπηµένος και απροσδόκητος ως εξέλιξη, άρα πειστικός. Ο Παντελής Καναράκης, σ’ έναν ιδιότυπο και δύσκολο αβανταδόρικο αλλά επιθεωρησιακό και τηλεοπτικό τύπο αρσενικής τσατσάς, που έχει επιµεληθεί και τη χορογραφία (έξοχες οι παρωδίες χορικών της «Αντιγόνης»), κοπιάρει τον εαυτό του.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • Παραστάσεις, συνεντεύξεις, κριτική, αφιερώματα και ό,τι συμβαίνει πάνω και κάτω από τις αθηναϊκες θεατρικές σκηνές. Τι παίζεται τώρα στο Λονδίνο και στο Broadway.

  • Αρχείο

  • Εγγραφείτε για να λαμβάνετε στο email σας όλα τα νέα άρθρα.

    Μαζί με 12 ακόμα followers

  • ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ-ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ

  • wordpress hit counter
Αρέσει σε %d bloggers: