«Ο ΘΕΟΣ ΤΗΣ ΣΦΑΓΗΣ» ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ

Στα έγκατα της ψυχής

Του Κώστα Γεωργουσόπουλου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Δευτέρα 15 Νοεμβρίου 2010

Το έργο «Ο θεός της σφαγής» που παίζεται στο θέατρο «∆ανδουλάκη» περιέχει τη σοφία που έχουν τα «Παιδιά στην εξουσία» του Βιτράκ και η «Φαλακρή τραγουδίστρια» του Ιονέσκο
Eγραφα στις «Ιδέες» του περασµένου Σαββάτου πως κατά τον Αριστοτέλη η ανθρώπινη ψυχή έχει τρία στρώµατα. Το πιο βαθύ είναι η φυτική ψυχή, το µεσαίο η ζωώδης και στο τρίτο επάνω στρώµα επικάθεται η έλλογη ψυχή. Κάτι ανάλογο µε τους δικούς του όρους δόµησε και ο Φρόυντ.

Ο φιλόσοφος του 20ού αιώνα Τεγιάρ ντε Σαρντέν, καθολικός ιερωµένος αλλά διάσηµος µεταλλειολόγος, µεταφέροντας στη φιλοσοφία του (που για χρόνια την καταχώνιαζε από την µήνιν του Βατικανού) την επιστηµονική του ύλη, αναφερόταν στα κοσµικά στρώµατα και ονόµαζε το ανόργανο στρώµα, το οργανικό (φυτά και ζώα) και το πολιτισµικό. Αυτό το τελευταίο, δογµάτιζε, τείνει προς το άπειρο αφού συνεχώς εµπλουτίζεται, ενώ τα άλλα δύο παραµένουν για χιλιάδες χρόνια σταθερά ίδια. Αλλά µήπως και ο Μαρξ γράφοντας για το εποικοδόµηµα δεν το διαχώριζε από τις ανάγκες τις υλικές, όσες πρέπει να κορεστούν και που η στέρηση της ικανοποίησής τους αντανακλά και καθορίζει αξίες, ιδέες, ήθη, αντινοµίες και αντιφάσεις του εποικοδοµήµατος; Εντέλει, είτε έλλογη ψυχή, είτε συνείδηση και υπερεγώ, είτε πολιτισµικό στρώµα, είτε εποικοδόµηµα, υπέρκειται, κυριολεκτικά πλέει πάνω στον σκοτεινό ωκεανό της ζωώδους ψυχής, του οργανικού στρώµατος, του υποσυνείδητου και της ακόρεστης επιθυµίας του σώµατος να επιβιώσει.

Η µεγάλη τέχνη ψάχνει συνεχώς και απελπισµένα να ανακαλύψει στον βυθό των ανθρωπίνων τις ρίζες του καλού και του κακού, της ασχήµιας και του ωραίου, του λογικού και του ενστικτώδους, τα αίτια των συγκινήσεων, τα κίνητρα, τα βαθύτερα, των συµπεριφορών.

Από τον Οιδίποδα έως τον Φάουστ, από τον Μάκβεθ έως τον Βόιτσεκ, από τον ∆ον Κάρλος έως τον Ερρίκο τον ∆’, από τη ∆εσποινίδα Τζούλια έως τη Γουίνι και από τον Ταρτούφο έως τον Φον ∆ηµητράκη,τραγικοί, δραµατικοί και κωµικοί ποιητές του θεάτρου ανιχνεύουν το µεσαίο στρώµα. Σηκώνοντας λίγο από το πάπλωµα του πολιτισµού, αντικρύζουν το γυµνό κρεβάτι, τα σανίδια της κούνιας που είναι περίπου όπως και τα σανίδια του φέρετρου, η αρχή και το τέλος του ανθρώπινου ζώου.

Στο έργο που παίζεται τώρα στο θέατρο «Κάτια ∆ανδουλάκη», από την ίδια, τον Φέρτη, τον Βούρο και την Μπαλανίκα, σε µετάφραση Γιώργου Βούρου, ο Σταµάτης Φασουλής βρήκε τη φλέβα που από τον εγκέφαλο καταλήγει µέσω της καρδιάς στο φροϋδικό υπογάστριο, την πηγή πολλών από τα φαντάσµατα που στοιχειώνουν τη ζωή των ανθρώπων. Το έργο περιέχει κατ’ αρχάς τη σοφία που έχουν τα «Παιδιά στην εξουσία» του Βιτράκ και η «Φαλακρή τραγουδίστρια»του Ιονέσκο. Μέσα σε ένα τυπικό µεσοαστικό σαλόνι συναντώνται τυπικοί µεσοαστοί, αναγνωρίσιµοι και µη εξαιρετέοι. Στον «Θεό της σφαγής», όπως µεταφράστηκε το έργο της Ρεζά, δύο ζεύγη καλοβολεµένων και κοινωνικά επιτυχηµένων µεσοαστών συναντώνται για να λύσουν πολιτισµένα την επιθετικότητα των νεαρών βλαστών τους στο σχολείο.

Στο πρώτο µέρος αποθεώνεται το τυπικόν της αστικής πολιτισµένης καθωσπρέπει συµπεριφοράς και από λόγο σε λόγο, χειρονοµία σε χειρονοµία και υπονοούµενο σε υπονοούµενο, το σαλόνι εξελίσσεται σε σφαγείο, αρένα µονοµάχων και αποφορά βόθρου. Πίσω από την επίφαση, το λούστρο, τη βιτρίνα, κάτω από το στρώµα του έλλογου αναδύεται το ζωώδες, το κτηνώδες, το ενστικτώδες τέρας που κρύβουµε ΟΛΟΙ µέσα µας.

Ιδού λοιπόν που το θέατρο µπορεί να λειτουργήσει σαν το ντιβάνι του ψυχαναλυτή και να ανασύρει στο φως και στον έλεγχο τα έγκατα, τα κρύφια και το ασυνείδητο σκότος. Αν θέλαµε να κατατάξουµε εξωτερικά ειδολογικά το έργο της Ρεζά, εύκολα θα βρίσκαµε το κλισέ: κωµωδία ηθών, ρεαλιστική κριτική των ηθών, δραµατουργία.

Αν όµως θελήσουµε να ξύσουµε την επιφάνεια, θα ανακαλύψουµε και τον Στρίντµπεργκ και τον Ιψεν και τον Τσέχωφ και τον Πιραντέλο. Οι πλέον αυστηροί, τις µαύρες κωµωδίες του Ανούιγ.

< INFO

«Ο Θεός της σφαγής» στο θέατρο «∆ανδουλάκη» (Αγίου Μελετίου 61Α. Τηλ.
210.8640414 και 210.8640452)

Σαρκοβόρα φυτά, σµέρνες, µέδουσες…

ΗΡεζά είναι ακόµη µία πολιτογραφηµένη Γαλλίδα που τορπιλίζειτονκαρτεσιανικό γεωµετρικόκόσµο,όπωςο Αλγερίνος Σεχαντέ, οΡώσος Αντάµωφ, ο Ρουµάνος Ιονέσκο, ο Ιρλανδός Μπέκετ, ο Ισπανός Αραµπάλ που έγραψαν γαλλικά! Ο Φασουλής άλλη µίαφορά µε υποδειγµατικό και υποδόριο τρόπο κατηύθυνε τους ταλαντούχους συνεργάτες του από τηραστώνηκαι τηβολή στην τρικυµία και στην ανεµική των υπόγειων ρευµάτων, όπου κατοικοεδρεύουν σαρκοβόρα φυτά, σµέρνες, µέδουσες και κτηνώδη θηλαστικά.

Ο ΓιώργοςΓαβαλάςέστησε ένατυπικόαστικόσαλόνι, µείγµα τρέχοντος γούστου και νεοπλουτίστικου µοντερνισµού. Η ΝτέννηΒαχλιώτη σχεδίασε θεατρικά αναγνωρίσιµα ταξικά κοστούµια. Η Κατερίνα Μαραγκουδάκη φώτισε το όλον µε «αγωνιστικό» φωτισµό.

∆εν θα ήθελα να ξεχωρίσω τους ισότιµα γραµµένους ρόλους του έργου όπως τους ερµήνευσαν οιτέσσεριςέξοχοιέλληνες πρωταγωνιστές.

Η∆ανδουλάκη σκιτσάρισε υπέροχα τηνκουλτουριάρα φιλότεχνηµηκυβερνητικά οργανωµένηοχιά. ΟΓιάννης Βούροςσχεδίασεµε οίστρο τον λαϊκό νεόπλουτο αστρίτη. Ο Γιάννης Φέρτης είχε τη νωχέλεια και τηναδιάφορη κυνικότητα της δεντρογαλιάς και η Κατιάνα Μπαλανίκα (στον καλύτερο ρόλο της) τηνύπουλη αναµονήτης µισοκοιµισµένης κόµπρας.

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • Παραστάσεις, συνεντεύξεις, κριτική, αφιερώματα και ό,τι συμβαίνει πάνω και κάτω από τις αθηναϊκες θεατρικές σκηνές. Τι παίζεται τώρα στο Λονδίνο και στο Broadway.

  • Αρχείο

  • Εγγραφείτε για να λαμβάνετε στο email σας όλα τα νέα άρθρα.

    Μαζί με 12 ακόμα followers

  • ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ-ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ

  • wordpress hit counter
Αρέσει σε %d bloggers: