Ο «ΦΙΑΚΑΣ» ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ

ΤΑ ΝΕΑ: Δευτέρα 13 Δεκεμβρίου 2010

Έχει ρίζες το εθνικό χούι

Ο «Φιάκας» – που παίζεται στο θέατρο «Μέλι» – είναι ένα έξοχο κάτοπτρο χαρακτήρων και ηθών της Κωνσταντινούπολης του δεύτερου µισού του 19ου αιώνα
Πριν από τριάντα χρόνια γράφοντας για την παραµεληµένη έως τότε δραµατουργία του 19ου αιώνα που αίφνης την ανακάλυψε η θεατρική µας αγορά έγραφα: «Οταν εµφανίστηκε το πρόβληµα “Χουρµούζης”, έθεσα µια σειρά από ερωτήµατα γιατα δάνεια και τις επιρροές που δέχτηκε ο συγγραφέας αυτός. Αγνοώντας τη σκευή της κουλτούρας του δεν µπορούµε να εξακριβώσουµε τις έµµεσες ή τις άµεσες οφειλέςτου στο ευρωπαϊκό και όποιο άλλο θέατρο. Το ίδιο συµβαίνει και για τον Βυζάντιο. Οχι τόσο της “Βαβυλωνίας” όσο του “Σινάνη”. Από τον “Λεµπρέντη” του Χουρµούζη (1835)καιτον “Σινάνη” τουΒυζάντιου (1838) ώς τον“Μισέ Κωζή” και τον “Φιάκα” του Μισιτζή και από τον “Υποψήφιο βουλευτή” του Σοφ. Καρύδη ώς τον “Κατά φαντασίαν φιλόσοφο” του Αϊβαζίδη διαπιστώνει κανείς µια κοινή θεατρική γλώσσα, µια κοινή θεατρική ανάπτυξη και µια κοινή πολεµική που οπωσδήποτε παραπέµπουν στογαλλικό θέατρο που ξεκινά από τα µολιερικά πρότυπα. Τα κοινά αυτά γνωρίσµατα, εξάλλου, υπάρχουν και στην έξοχη διασκευήτου µολιερικού “Φιλάργυρου” στον “Εξηνταβελόνη” (1816) του Κ. Οικονόµου εξ Οικονόµων.

Το πρόβληµα παραµένει προς λύση (και τριάντα χρόνια µετά!). Κατά πόσο δηλαδή πρότυπα στάθηκαν τα κείµενα, κάποιες παραστάσεις (και ποιες και πού) ή µιµήµατα του γαλλικού θεάτρου που είδαν το φως στη γαλλοθρεµµένη Ρουµανία και στην Πόλη. Το πρόβληµα γίνεται ακόµη πιο ενδιαφέρον, αν σκεφτεί κανείς πως ακριβώς τηνίδια εποχή το γαλλικό θέατρο διαµορφώνει και το ρωσικό. Τα έργα του Γριµπογέντοφ, του Γκόγκολ και του Σούχοβο-Κοµπίλιν έχουν τέτοια σκανδαλώδη συγγένεια µε τον “Λεµπρέντη”, τον “Σινάνη” και τον “Φιάκα” πουδεν µπορούµε να µιλάµε για σύµπτωση. Η οµοιότητα γίνεται ακόµη πιο σκανδαλώδης, θα έλεγα, αν ανατρέξουµε σ’ ένα µονόπρακτο του Πούσκιν (που είδαµε στην Αθήνα από το θέατρο “Βαχτάνγκοφ”), όπου ο τύπος του τσιγκούνη συµπίπτει µε τον“Σινάνη” στις τραγικές του αποκλίσεις. Ρωσικήεπίδραση στην ελληνική αποκλείεται,γιατί ο Χουρµούζης και οΒυζάντιος προηγούνται χρονικά».

Ακριβώς πάλι πριν από τριάντα χρόνια, όταν τον «Φιάκα» ανέβασε στο «Αµφι-Θέατρο» ο Σπ. Ευαγγελάτος σηµείωνα: «Ο “Φιάκας” είναι ένα έξοχο κάτοπτροχαρακτήρων και ηθών της Κωνσταντινούπολης του δεύτερου µισούτου 19ου αιώνα. Και πάνω απ’όλα ένα θαυµάσιο θέατρο, µεγνώση των κανόνων τουείδους, µε γερούς ρόλους, άνετη ανάπτυξη και σοφή οικονοµία και, αλίµονο, δεν µάς είναι πολύ µακρινό, όταν σκέπτοµαι πως από τον “Χάση” του Γουζέλη και τον Γερασιµάκη του “Βασιλικού” του Αντ. Μάτεσι ώς τον “Τυχοδιώκτη”, τον “Υπάλληλο”, τον “Χαρτοπαίχτη” του Χουρµούζη, τον “Κούτρα” του Καρύδη ώς τον “Φιάκα” και από τον Στέλιο του Καµπανέλλη, τους ήρωες στο “Τάβλι” του Κεχαΐδη ώς τον “Φώντα” του Ευθυµιάδη και στο “Νάσο” του Θωµόπουλου η ελληνική δραµατουργία αναλύει ένα είδος µικροαπατεώνα, θύµατος και ροµαντικού, δεν µπορώ να καταλάβω πώς τόλµησαν µερικοί να αρνηθούν τη συνέχεια και την ειλικρίνεια των Ελλήνων συγγραφέων».

Ο «Φιάκας»(1870) πουπρωτοπαίχτηκε µε τοντίτλο «ΟΑπατεώνας»είναι µια από τις πολυπαιγµένες κωµωδίεςεδώ και 140 χρόνια. Μπουλούκια, ερασιτέχνες, περιοδεύοντες θίασοι, δηµοτικά και κρατικά θέατρα, επιχορηγούµενα έχουν σώσει το ταµείο τους καταφεύγοντας στη σάτιρα των ηθών (δυστυχώς διαχρονικών τουτρόπου µας!) και τον οίστρο της γραφής τους.
Κάτι που έως τώρα δεν έχει εντοπιστεί είναι η σκανδαλώδηςσυγγένειά του µετην κωµωδία του Σοφοκλή Καρύδη «Κοινωνία των Αθηνών», όπου συναντάται το πανοµοιότυπο τρίο: απατεών δονζουανίσκος, καπάτσος υπηρέτης, πολύφερνη και αφελής αρραβωνιαστικιά.

< INFO

«Φιάκας» στο θέατρο «Μέλι» (Φωκαίας 4 – Αριστοτέλους 87. τηλ. 210- 8221.111 και 210-8223.160)

Μάθηµα ιστορίας των ηθών

Η λέξη «Φιάκας» είναι τουρκική και σηµαίνει τον επιδειξιοµανή, τον φανφαρόνο. ∆ραµατολογικά είναι µια αστική εκδοχή του τύπου του Καπιτάνου που η πρώτη του κατάθεση βρίσκεται στους «Αχαρνής» (Λάµαχος), ταξιδεύει µέσω Πλαύτου στη Ρώµη και στον Μεσαίωνα και δοξάζεται στην κοµέντια, στον Φάλσταφ, στον Υµπύ, στον Χάση αλλά και στην ποιητική απογείωση του ∆ον Κιχώτη.

Στο θέατρο «Μέλι» ο θίασος «Θεώρηµα» µε σκηνοθέτη και πρωταγωνιστή στον υπηρέτη τον Πάνο Σκουρολιάκο παρουσιάζει µια γουστόζικη, καλοκουρντισµένη, γρήγορη σε ρυθµούς και πιστή στην εποχή της παράσταση του κειµένου. Βλέποντάς την αναρωτιέµαι γιατί χρειάζεται π.χ. τέτοια κείµενα να µετατοπιστούν σε χρόνο πιο κοντινό. Οταν διαπιστώνεις πως ό,τι γινόταν και από ποιους πριν από 140 χρόνια συµβαίνει και τώρα, ποιο µεγαλύτερο µάθηµα ιστορίας των ηθών. Εχει βαθιές ρίζες το εθνικό χούι.

Η ∆έσποινα Βολίδη σχεδίασε µε γούστο χώρο και κοστούµια, η Σίντυ Τριάντου δίδαξε κίνηση και χορούς, ο Σπύρος Κάρδαρης (παλιά «καραβάνα» του Εθνικού) φώτισε αρµοδίως και ο Χρήστος Τσιαµούλης επιµελήθηκε τα σµυρναίικα και άλλα συναφή λαϊκά τραγούδια που εκτελούνται ζωντανά από ένα έξοχο γυναικείο οργανικό και τραγουδιστικό τρίο τις «Πριντσιπέσσες» που λειτουργούν σαν δοµικά χορικά εµπλεκόµενες στη δράση.

Ο Πάνος Σκουρολιάκος δίδαξε ρόλους, χωρίς να καταφύγει σε εντυπωσιασµούς και τάχα µου σχολιασµούς. Ο ίδιος µε τη γνωστή του νόµιµη για κωµικό µανιέρα στα καλύτερά του. Ο Γιώργος Χριστοδούλου (Φιάκας) έπλασε µε άνεση έναν φανφαρόνο «Παναγή από τα Μέγαρα» µε γνήσια υλικά. Η Πηνελόπη Πιτσούλη (κοκόνα Φρόσω) σχεδίασε µε σιγουριά και σαφήνεια τον ρόλο της καλοπροαίρετης θείας προαγωγού! Η Τιτίκα Σαριγκούλη στον ρόλο του Καζαµία ως κυρία Καζαµία γραφική φιγούρα. Η έκπληξη ήρθε από τη νέα κωµική σουµπρέτα ενζενί Τζένη ∆ιαγούπη (Ευανθία), που µε σπάνια χαρακτηριολογική ακρίβεια σκιτσάρει τη χρυσοτόκο πολύφερνη κοτούλα-νύφη. Θα πάει µπροστά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • Παραστάσεις, συνεντεύξεις, κριτική, αφιερώματα και ό,τι συμβαίνει πάνω και κάτω από τις αθηναϊκες θεατρικές σκηνές. Τι παίζεται τώρα στο Λονδίνο και στο Broadway.

  • Αρχείο

  • Εγγραφείτε για να λαμβάνετε στο email σας όλα τα νέα άρθρα.

    Μαζί με 12 ακόμα followers

  • ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ-ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ

  • wordpress hit counter
Αρέσει σε %d bloggers: