«ΤΖΟΡΝΤΑΝ» ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ (ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ)

Καταφύγιο στη γλώσσα

Του Κώστα Γεωργουσόπουλου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Δευτέρα 3 Ιανουαρίου 2011 στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ

Ο θεατρικός µονόλογος είναι µια τελείως ιδιαίτερη και υποκριτική τέχνη και θα έλεγα σκηνοθετική
Τα τελευταία χρόνια είναι δύο οι λόγοι που ευνοούν τον από σκηνής µονόλογο. Κατ’ αρχάς, η οικονοµική δυσπραγία που ταλαιπωρεί και το θέατρο αφού το κόστος ενός πολυπληθούς θιάσου είναι τελείως απαγορευτικό για να τολµηθεί παράσταση κυρίωςκλασικού δραµατολογίου, που συνεπάγεται πολλά σκηνικά και κοστούµια εποχής. Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει µε µια όψη του µεταµοντερνισµού που κατέλυσε τον διαχωρισµό τωνκαλλιτεχνικών ειδών και επέτρεψε την καταφυγή σε λογοτεχνικά κείµενα, αφού καταργήθηκε και η διάκριση ανάµεσα στον θεατρικό χρόνοκαι τη σκηνική δράση και στην επική αφηγηµατική τεχνική.

Τρία δείγµατα αυτής της νέας θεατρικήςεµπειρίας θα µε απασχολήσουν σήµερα. Στο Θέατρο Αµιράλ και από την Καλλιτεχνική Εταιρεία Mea Culpa παίζεται ο γνωστός και από παλαιότερο ανέβασµα µονόλογος των Αννας Ρέινολντς και Μόιρας Μπουφίνι «Τζόρνταν». Οι δύο γυναίκες συγγραφείς έχουν ευαισθητοποιηθεί από ένα γεγονός του αστυνοµικού, δικαστικού και κοινωνιολογικού ρεπορτάζ. Τη δολοφονία ενόςβρέφους από την άγαµη µητέρατου, την καταδίκη της και εντέλει την αθώωσή της από τα βρετανικά δικαστήρια.

Το έργο είναι ο µονόλογος της υπόδικης µητέρας Σίρλεϊ Τζόουνς, όπου διεκτραγωδεί τονµίζερο βίο της ως πόρνης κατ’ αρχάς και αργότερα ως ερωτευµένης µε έναν άνδρα που µετά την εγκυµοσύνη της την εγκαταλείπει να παλεύει εργαζόµενη εξουθενωτικά για να µεγαλώσει το βρέφος της έως τη στιγµή που ο «πατέρας», µε νέα τώρα σύζυγο, διεκδικεί την ανατροφή του παιδιού µε επιχείρηµα πως η µητέρα του είναι ηθικά επιλήψιµη και ως εκ τούτουακατάλληλη να το µεγαλώσει. Η Σίρλεϊ σκοτώνει το παιδί της κινούµενη ούτε από εκδίκηση ούτε από ανέχεια αλλά από απέραντη αγάπη, θέλοντας µέσα στην απελπισία της να το προστατέψει από µια συναισθηµατική περιπέτεια. Το έργο είναι, ως θέµα, εκ των πραγµάτων δύσχρηστο και νοµίζω πως οι δύο γυναίκες συγγραφείς προχώρησαν στη συγγραφή του έχοντας ως τεκµήριο την αθώωση της παιδοκτόνου από τα συνήθως αυστηρά βρετανικά δικαστήρια. Πράγµατι, πρέπει να είναι κανείς Ευριπίδης, Σενέκας, Ανούιγ έστω, για να µπορέσει να δικαιώσει καλλιτεχνικά και να στηρίξει λογικά και συναισθηµατικά µια τεκνοκτονία.

Οι δύο γυναίκεςσυγγραφείς εκκινώντας από ανάλογα επιχειρήµατα µε τονΠαπαδιαµάντη της «Φόνισσας» αλλά και τη ρητορική της ευριπίδειας «Μήδειας», αφηγούνται µέσω του ασθµατικού µονολόγου της Σίρλεϊ τη γυναικεία µοίρα ακόµη και µέσα στις ορθολογισµένες, βιοµηχανικές, καπιταλιστικές κοινωνίες τού σήµερα. Ο µονόλογος της Σίρλεϊ είναι µια πολύγνωστή και µη εξαιρετέα ιστορίαχιλιάδων γυναικών όπου γης,που βιώνουν την κοινωνική και τη θεσµική βία, τον βιασµό της αξιοπρέπειαςγια ένα κοµµάτι ψωµί και ότανκατορθώνουν να χαρούν µια αχτίνα φωτός στο σκοτεινό κελί τους και να αισθανθούν τη χαρά και την πληρότητα της µητρότητας και κινδυνέψουννα τα χάσουν όλα µε µια ζαριά, φτάνουν από απελπισία στη δική τους, τελείως προσωπική αλλά και τελείως αναγκαία «κάθαρση», τον φόνο. Και µια τέτοια τεκνοκτονία είναι µια συµβολική αυτοκτονία, πιο τραγική από τις κοινές.

Οι δύο συγγραφείς έγραψαν έναν καλά δοµηµένο µονόλογο, µουσικά κλιµακωµένο, λιτό στην έκφραση ακραίων πράξεων και αποφορτισµένο συναισθηµατικά ώστε η πρόσληψή του να µη γίνεται από το κοινό µόνο θυµικά αλλά και λογικά. Η µετάφραση του Πλωρίτη έξοχη, µας δηµιούργησε άλλη µία φορά τονπόνο που χάσαµε την τίµια µορφή του. Τα σκηνικά του Παντελιδάκη εξόχως ψυχρά, προθάλαµος θεσµικού ιδρύµατος. Οι φωτισµοί της Μελίνας Μάσχα διακριτικοί και καθόλου κραυγαλέοι. Ο σκηνοθέτης Νίκος Μαστοράκης χωρίς ίχνος εντυπωσιασµούστη διαχείριση χώρου και χρόνου και ήθους οδήγησε τη Μαρίνα Ασλάνογλου σε λιτές λύσεις, ουσιαστική υποκριτική και µουσική έκφραση των συναισθηµάτων.

Η Μαρίνα Ασλάνογλου µας εκπλήσσει συνεχώς µε την ωριµότητα της υποκριτικήςτης προίκας, το τέλειο γλωσσικό όργανο στην εκφορά του, την εξαίσια κίνηση και την απέριττη τεχνική, εξωτερική και εσωτερική, που δύσκολα πράγµατα τα κάνει να φτάνουν στην πλατεία ωςαυτονόητα και απλά. Χωρίς να νατουραλίζει, χάρηστη σκηνοθεσία, καταγράφει µια ρεαλιστική εµπειρία µέσα σε µια ποιητική έξαψη.

INFO

«Τζόρνταν» στο θέατρο «Αµιράλ» (Αµερικής 10, τηλ. 210.3639385 και 210.3608856)

Μουσικότητα παραµυθάδων

Στην Κεντρική Σκηνή του εξαίσιου αρχιτεκτονικού κοσµήµατος της Στέγης Γραµµάτων και Τεχνών του Ιδρύµατος Ωνάση, ο πάντα ουσιαστικός και βαθιά ανθρώπινος ∆ήµος Αβδελιώδης παρουσίασε δύο µονολόγους. «Το µόνον της ζωής του ταξείδιον» του Γ. Βιζυηνού και το αφήγηµα του ξεχασµένου αναρχικού ελληνορουµάνου συγγραφέα Παναΐτ Ιστράτι που ιστορεί µια φυγή από τη γενέθλια γη στις χώρες της Μεσογείου µε τη συνοδεία ενός τραγικού πατέρα Εβραίου που αναζητεί την αγαπηµένη κόρη του που κάπου στις χοάνες του πολυπολιτισµού των λιµανιών της Μεσογείου έχει γίνει πόρνη. Ο Αβδελιώδης, όπως ήδη µας έχει προϊδεάσει µε το πρόγραµµα – Βιζυηνού της Αννας Κοκκίνου και τον µονόλογο «Μαράν Αθά» µε την έξοχη Γιασεµή Κηλαηδόνη, έχει να προτείνει µια άλλη εκφορά της ελληνικής λογοτεχνικής γλώσσας, κάτι ανάµεσα στα στιχηρά της εκκλησίας, στα συναξάρια των µοναστηριών, την αφηγηµατική µουσικότητα των παραµυθάδων και των λαϊκών βάρδων.

Στο αφήγηµα του Βιζυηνού µια νεώτατη ηθοποιός, η Μαρίνα Αργυρίδου, τραγούδησε θα έλεγα µε λεκτικά φθογγόσηµα και χειρονοµηµένο λόγο το έξοχο κείµενο, πιστή στη διδασκαλία του Αβδελιώδη, µε την παρουσία επί σκηνής ενός πιάνου (Αλ. Αβδελιώδης) και ενός τσέλου (Ολγα Αρτικοπούλου).

Το κείµενο του Ιστράτι το διάβασε ο ίδιος ο Αβδελιώδης δίνοντας για πρώτη φορά το µέτρο και τα όρια της µουσικής εκφοράς της ελληνικής. Η µετάφραση της Νικάκη, τα κοστούµια και οι µακέτες βίντεο της Πασσαλή µια ολόκληρη ορχήστρα και οι αριστουργηµατικές τραγουδιστικές σφήνες της Φαραντούρη, της Κατιµέ και του Στυλιανού µας ταξίδεψαν στη γλώσσα, στη Μεσόγειο, στους κάµπους των Βαλκανίων και στην άγρυπνη δίψα της φυγής, αιώνια µοίρα κάθε Οδυσσέα, όπως ο Ιστράτι που υπήρξε για καιρό συνοδοιπόρος του Νίκου Καζαντζάκη, που τον ενσωµάτωσε στον χαρακτήρα του Ζορµπά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • Παραστάσεις, συνεντεύξεις, κριτική, αφιερώματα και ό,τι συμβαίνει πάνω και κάτω από τις αθηναϊκες θεατρικές σκηνές. Τι παίζεται τώρα στο Λονδίνο και στο Broadway.

  • Αρχείο

  • Εγγραφείτε για να λαμβάνετε στο email σας όλα τα νέα άρθρα.

    Μαζί με 12 ακόμα followers

  • ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ-ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ

  • wordpress hit counter
Αρέσει σε %d bloggers: