«Η ΔΙΑΒΟΛΟΓΥΝΑΙΚΑ» ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ (ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ)

Το αιώνιο τρίγωνο

Του Κώστα Γεωργουσόπουλου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Δευτέρα 10 Ιανουαρίου 2011

Ο Σπύρος Ευαγγελάτος, έχοντας στη διάθεσή του τη δοκιµασµένη µετάφραση του Γιώργου Δεπάστα στη «Διαβολογυναίκα», δίδαξε µε άκρα και δίκαια ισορροπία τους τρεις ρόλους
Το νεοελληνικό θέατρο, µεταπρατικό εκ των ιστορικών του πεπρωµένων, τροφοδοτήθηκε µετά την ίδρυση του ελληνικού νέου κράτους µε τη δραµατουργία των ευρωπαϊκών θεατρικών πεπραγµένων. Οι παλιότεροι ιστορικοί µας βρήκαν ποιοτικά και κυρίως ποσοτικά τεκµήρια για να στηρίξουν και για να προσεγγίσουν την πρωτότυπη δραµατουργία µας και την παραστασιολογία του ξένου ρεπερτορίου, πλούσια ίχνη και του Μολιέρου και του Γκολντόνι και του Σαίξπηρ και του Σίλερ. Και πρέπει µε θαυµασµό να αναφέρω εδώ πως η ενηµέρωση των ελλήνων θεατρανθρώπων (συγγραφέων, µεταφραστών και θιασαρχών) ήταν εκπληκτική. Εξι µήνες µετά την πρεµιέρα π.χ. της «Μόνας Βάνας» του Μέτερλινκ στο Παρίσι ο Ξενόπουλος τη µετέφρασε και ο Θωµάς Οικονόµου την ανέβασε στο «Βασιλικόν Θέατρον». Και αναφέροµαι σε µια εποχή που επικοινωνιακό µέσον ήταν µόνο το ταχυδροµείο. Ετσι µε έκπληξή µου διαπίστωσα πως το έργο «Η διαβολογυναίκα» του Σένχερ που ανέβασε πριν από λίγα χρόνια (2002) το «Θέατρο του Νότου» (και στη συνέχεια δύο άλλοι θίασοι) το είχε ανακαλύψει η Κοτοπούλη το 1919 και το έπαιξε η ίδια και έχοντας συµπρωταγωνιστές τον Μήτσο Μυράτ και τον Βασίλη Αργυρόπουλο (αυτός ο τελευταίος ήταν γερµανοµαθής και γνωστός πράκτωρ γερµανικού ρεπερτορίου, άρα αυτός το είχε εντοπίσει τέσσερα χρόνια αφού πρωτοανέβηκε). ∆εδοµένου πως το έργο αυτό παίχτηκε µόνο δύο βραδιές (µια βραδινή και µια απογευµατινή), γίνεται αντιληπτό γιατί αυτή η µανιώδης αναζήτηση ρεπερτορίου.

Ο Σένχερ υπήρξε µια σπουδαία µονάδα του γερµανόφωνου θεάτρου του πρώτου τέταρτου του 20ού αιώνα. Κυρίως διότι καλλιέργησε ένα ιδιότυπο µορφολογικά και γλωσσικά θέατρο στην τιρολέζικη διάλεκτο και µεταξύ νατουραλισµού και εξπρεσιονισµού. Θυµίζω πως το θέατρο της ντοπιολαλιάς υπήρξε µόδα και στο ευρωπαϊκό και στην ουρά του το νεοελληνικό θέατρο. Πέρα από την κοµέντια ντελ άρτε στην Ιταλία άνθισε το ναπολιτάνικο, στη Γαλλία το µαρσεγιέζικο, στη Γερµανία και στην Αυστρία το τιρολέζικο, το εβραϊκό, στη Ρωσία το θέατρο του λούµπεν στοιχείου (Γκόρκι). Σε µας η Βαβυλωνία, η Γκόλφω, ο Γουανάκος (του Ψυχάρη) κ.λπ.

Ψάχνοντας να βρω αντίστοιχα «περιβάλλοντα» µε του Σένχερ θα έφτανα έως τα κρητικά µονόπρακτα του Πρεβελάκη («Το χέρι του σκοτωµένου» π.χ.)

και παραστασιολογικά στη «Λύκαινα» του Βέργκα. Ο Ευαγγελάτος στην ωριµότητά του και έχοντας ως προίκα και τον «Βόιτσεκ» του Μπίχνερ και τη «∆εσποινίδα Τζούλια» του Στρίντµπεργκ που ανέβασε παλιότερα προσέγγισε το έργο του Σένχερ µε σίγουρο και ισορροπηµένο κριτήριο. Το έργο αυτό κατ’ αρχάς είναι µια φέτα ζωής, όπως όριζε τον νατουραλισµό ο Ζολά. Από την άλλη και το µοναδικό τρίο (σύζυγος – σύζυγος και εραστής) του έργου παραπέµπει στο διαβόητο τρίγωνο του Ιψεν αλλά συνάµα η διαβολική θηλυκή επιρροή πάνω στην ανδρική διεγερσιµότητα και η κόλαση των ερωτικών σχέσεων έρχονται από τον καταραµένο Στρίντµπεργκ.

Το έργο ως τόπο προσδιορίζει τα σύνορα της επικράτειας, στα απρόσιτα βουνά, τα δασώδη, όπου διενεργείται λαθρεµπόριο. Οι δύο αταίριαστοι σύζυγοι (ο χωλός ηλικιωµένος µεταπράτης λαθραίων και η ζουµερή νεαρά) πλουτίζουν παράνοµα και συνεχώς διακινδυνεύουν. Ο τρίτος είναι συνοριοφύλακας κυνηγός λαθρεµπόρων, νεαρός, φιλόδοξος αλλά ερωτικά αµήχανος. Το µείγµα δραµατουργικά είναι αρκούντως εκρηκτικό. Ιδεολογικά ο Σένχερ ακολουθεί τον Στρίντµπεργκ στον τρόπο που καταγράφει τις στρατηγικές της αιώνιας Εύας µε τη συνέργεια του όφεως να παγιδεύσουν τον Αδάµ. Τυπική προτεσταντική ηθική ερµηνεία. Ο Ευαγγελάτος έχοντας στη διάθεσή του τη δοκιµασµένη µετάφραση του Γιώργου ∆επάστα δίδαξε µε άκρα και δίκαια ισορροπία τους τρεις ρόλους, χωρίς ούτε µια στιγµή να παρασυρθεί από τον πειρασµό που ενυπάρχει στο κείµενο της φωτογραφικής και φωνογραφικής αποτύπωσης. Εξάλλου ποτέ αυτόςο σπουδαίος καλλιτέχνης δεν κατέφυγε σε κείµενα απλοϊκής καταγραφής της πραγµατικότητας. Πάντα έβρισκε τρόπο µιας λοξής µατιάς για να τα παρατηρεί και να τα ερµηνεύει. Θα έλεγα πάντα τον συνόδευε µια ειρωνική µατιά, µε την έννοια που έχει ο όρος για µερικά δράµατα του Ευριπίδη (π.χ. «Ιων», «Ελένη»). Ο χώρος που σχεδίασε και τα κοστούµια της Λαλούλας Χρυσικοπούλου είχαν την ίδια λογική. Αυθεντικά έπιπλα σ’ έναν απροσδιόριστο αρχιτεκτονικά χώρο ώστε να αποφευχθεί ο φωτογραφικός ρεαλισµός. Ο Γιάννης Αναστασόπουλος πρόσθεσε µουσικές φράσεις όχι ως υπογράµµιση παθών αλλά ως βάθος ψυχικού τοπίου.

< INFO

«Η διαβολογυναίκα» στο «Αµφι-Θέατρο» του Σπύρου Ευαγγελάτου (Αδριανού 111, Πλάκα. Τηλ.
210.3233.644)

Ζοφερό και αδιαπέραστο δίχτυ παθών, επιθυµιών

Οι τρεις ηθοποιοί που µε αρχιτεκτονική σοφία δοµής µοιράζονται τρίο και ντουέτα δηµιουργώντας ένα ζοφερό και αδιαπέραστο δίχτυ παθών, επιθυµιών, κινήτρων, σκοπών και µέσων δουλεµένοι ως µουσικά όργανα ενός τρίο εγχόρδων συγκρότησαν µια δαιµόνια παρτιτούρα µε έξοχους ρυθµούς. Ο Μιχάλης Μητρούσης νοµίζω πως δηµιούργησε έναν από τους εντελεύτερους ρόλους του. Κατόρθωσε να βρει αντιστοιχίες ανάµεσα στη σωµατική αναπηρία του προσώπου που ερµήνευε και του ψυχισµού του, ώστε σχεδίασε µε κύρος και πειθώ έναν ασπάλακα, τυφλό αλλά ικανό να σκάβει λαγούµια και να υπονοµεύει.

Ο Νικόλας Παπαγιάννης, ηθοποιός µε έντονη παρουσία, σχεδίασε έναν άντρα προορισµένο να γίνει θύµα των αδυναµιών του αλλά συνάµα φορτισµένο µε καθηκοντολογία ηθική και επαγγελµατική έτσι ώστε η όλη συµπεριφορά του να εκκρεµεί στο κενό. Η Ευδοκία Ρουµελιώτη απέδειξε πως είναι πλασµένη να παίξει τα µεγάλα κείµενα. Με µέτρο, αλλά σαφή στόχευση, συγκρότησε το δόλιο θήλυ, το ενστικτώδες ερωτικό αγρίµι που γνωρίζει να καιροφυλακτεί, να ναρκώνει, να παραπλανά και να ελίσσεται. Αδίστακτο αλλά συνάµα ποθητό, ανηλεές αλλά συνάµα σαγηνευτικό. Αν θέλετε να διαπιστώσετε πως το καλό θέατρο πάντα και παντού είναι ένα πάθος και ένα σανίδι όπως το όρισε ο Λόπε ντε Βέγκα, δείτε πώς στο «Αµφι-θέατρο» ο Ευαγγελάτος µε τους τρεις ταλαντούχους ηθοποιούς του έκανε µια ψυχαναλυτική βουτιά στα βαθιά της ανθρώπινης λίµπιντο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • Παραστάσεις, συνεντεύξεις, κριτική, αφιερώματα και ό,τι συμβαίνει πάνω και κάτω από τις αθηναϊκες θεατρικές σκηνές. Τι παίζεται τώρα στο Λονδίνο και στο Broadway.

  • Αρχείο

  • Εγγραφείτε για να λαμβάνετε στο email σας όλα τα νέα άρθρα.

    Μαζί με 12 ακόμα followers

  • ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ-ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ

  • wordpress hit counter
Αρέσει σε %d bloggers: