«ΣΥΡΑΝΟ» ΚΡΙΤΙΚΗ ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΕΡΗΣ

ΤΟ ΦΕΡΕΦΩΝΟ ΜΙΑΣ ΒΟΥΒΗΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 30 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2011

φού ένας Ουγκώ είχε αποτύχει να τον αναβιώσει στις αρχές, σκέπτομαι πόσο ιλαροτραγικά φαλίρισε στα τέλη του 19ου αιώνα ο νοσταλγικός νεορομαντισμός, και ιδίως στο πρόσωπο του κορυφαίου του εκπροσώπου, του Εδμόνδου Ροστάν: με μια ορνιθολογική κωμωδία, τον «Κρυσταλλόλαλο» (1910), στην οποία πρωταγωνιστούσε ένας… πετεινός. Και πρόκειται για Ροστάν, που παραβλήθηκε τότε μ’ έναν Σαίξπηρ και μ’ έναν Καλντερόν…

Γιατί άραγε συνέβη αυτό και μάλιστα πριν ή… λαλήσει; Ισως γιατί τα περισσότερα έργα του νεορομαντισμού, ναι μεν επαναστατούν εναντίον του «χυδαίου» νατουραλισμού, είναι όμως καθαρό πως γράφονται πάνω σε μεγάλους ηθοποιούς της εποχής. Αν μετά τον Ροστάν προσπάθησαν και οι Φρανσουά Κοπέ και Ζαν Ρισπέν, μικρόν το γέρας. Ουσιαστικά, η καιροσκοπική μίμηση του ρομαντισμού, από το «Τσάτερτον» του Αλφρέ ντε Βινύ (1835) μέχρι τον θρυλικό «Συρανό ντε Μπερζεράκ» (1897) του Εδμόνδου Ροστάν μοιάζει να συνιστά, μέσα στη μορφολογική του τελειοθηρία, ένα ναρκισσιστικό καθρέφτισμα του συγγραφέα στον ηθοποιό – ιερό τέρας. Ετσι, όμως, ο ηθοποιός εύκολα υποκαθιστά τον ποιητή. Μετά τις θεϊκές ντίβες Μαρί Ντορβάλ και Ρασέλ, η ακατανίκητη Σάρα Μπερνάρ δεν αφήνει πια τίποτε όρθιο. Ηλικία, εμφάνιση, καταλληλότητα υποκύπτουν στη μεταμορφωτική της βουλιμία και… καθαρίζει: από «Αμλετ» και «Λορεντζάτσιο» μέχρι τη «Σαμαρείτιδα» και τον «Αετιδέα» του ημέτερου Ροστάν (1868 – 1918). Πώς να αντέξει υπό τις νέες συνθήκες ένα τέτοιο, εν πολλοίς αριστοκρατικό και μεγαλομανές, θέατρο που θυμίζει από ιταλική όπερα μέχρι και καρικατούρα;

Ωστόσο, πράγματι υπήρξε κατάχρηση από πλευράς νατουραλιστών. Κόβοντας τη ζωή σε άγαρμπες, κακόσχημες φέτες (πράγματι tranches de vie), μάτωσαν και το όνειρο, που είναι μέρος της ζωής αναπόσπαστο. Ο «Συρανό» τούς χάρισε αυτή τη χαμένη πομφολυγώδη ομορφιά. Και φαίνεται πως στα πενηντάχρονα απ’ την παρουσίασή του στο Παρίσι ανέβηκε, μάλλον υποτονικά ως διαβάζω, από τον Ροντήρη με τον Δ. Μυράτ στο Εθνικό για να χαρίσει στους μπαρουτοκαπνισμένους Νεοέλληνες λίγη ενθάρρυνση, λίγη αισιοδοξία.

Η παράσταση

Ο πολύ καλός ηθοποιός Νίκος Καραθάνος ανέλαβε να σκηνοθετήσει τον «Συρανό», προσομοίωση του αληθινού libertin Συρανό (1619 – 1655), για το Εθνικό Θέατρο. Οι καλύτερες πλευρές της παράστασής του ήταν ο ίδιος ως δραματικός και ιδεαλιστής Συρανό, συμπλεγματικός, αυτοταπεινωμένος, μάταια ερωτευμένος και βαθύτατα λυρικός, όπως το απαιτεί η ποιητική του πρωτοτύπου και της τότε γαλλικής εποχής, καθώς και η λαμπερή μετάφραση της Λουίζας Μητσάκου, ένας άθλος ζωηρών διαλογικών ομοιοκαταληξιών που «καθάρισε» με έμπνευση το τοπίο του έργου. Συνεχίζω με θετικά: το ερωτικό διακύβευμα του κακόσχημου Συρανό, η αιθέρια Ρωξάνη, προσωποποιήθηκε με αφέλεια, αλλά και συγκίνηση και εν γένει πλουτίστηκε με το πλήθος των θυμικών της μεταστροφών από την Λένα Κιτσοπούλου. Δύσκολο να μη διακριθεί έστω και στον «ελλειμματικό» ρόλο του όμορφου, αλλά άγλωσσου Κριστιάν που χρησιμοποιεί την ευγλωττία του Συρανό ο Χρήστος Λούλης: μετέτρεψε την αδεξιότητα σε υποκριτική γοητεία. Καθώς ο έρωτας εδώ συνδυάζεται με την ανεκπλήρωτη γαστριμαργία, ο Κοσμάς Φοντούκης πάντρεψε ιδεωδώς τις δυο διαστάσεις, παρά το ανεξήγητα σινοειδές κοστούμι του Ραγκενό. Τέλος, η εκκεντρική φιγούρα του Αγγελου Παπαδημητρίου εισέφερε ιδιαίτερα στα εύθυμα παράπλευρα κέρδη.

Βέβαια, ο Καραθάνος θέλησε και να εκμοντερνίσει την παράσταση με παύσεις, γκρουπαρίσματα και αφαιρετικές λύσεις ή αστεία (ή μήπως γελοία;) κοστούμια… βερμούδες των τρίτων ρόλων. Ακόμα, θέλησε να προβάλει τον λυρικό πυρήνα (το κατάφερε σε αρκετά σημεία) αλλά και να παρωδήσει το έργο χωρίς λόγο και με αποπροσανατολιστικό αποτέλεσμα. Στην τελευταία αυτή αναίτια σύγχυση βοήθησαν (θεληματικά;) οι παράταιρες μουσικές του Κορνήλιου Σελαμσή, αλλά εν μέρει και η (διατεταγμένη;) όψη στρωμάτων και κουβερτών της Ελλης Παπαγεωργακοπούλου.

Πιστεύω πως η παράσταση του Καραθάνου θα κέρδιζε περισσότερο αν οι στόχοι του ήταν σαφέστεροι και λιγότερο ανομοιογενείς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • Παραστάσεις, συνεντεύξεις, κριτική, αφιερώματα και ό,τι συμβαίνει πάνω και κάτω από τις αθηναϊκες θεατρικές σκηνές. Τι παίζεται τώρα στο Λονδίνο και στο Broadway.

  • Αρχείο

  • Εγγραφείτε για να λαμβάνετε στο email σας όλα τα νέα άρθρα.

    Μαζί με 12 ακόμα followers

  • ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ-ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ

  • wordpress hit counter
Αρέσει σε %d bloggers: