«ΚΟΚΚΙΝΟ» ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΟΥΡΑΣ

Σάββατο 5 Φεβρουαρίου 2011

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Το «Κόκκινο» του Τζον Λόγκαν στο «Δημήτρης Χορν»

Οταν ο ζωγράφος Ρόθκο γίνεται θεατρική πράξη

Από τον Κωνσταντίνο Μπούρα

«Κάνουμε θέατρο για την ψυχή μας…», έλεγε ο μεγάλος δάσκαλος Κάρολος Κουν. Κάνουμε θέατρο για να βιώσουμε πρωτόγνωρες εμπειρίες, για να εκφραστούμε, για να κερδίσουμε τα προς το ζην.

Για να επιτύχουμε το πολυπόθητο «γνώθι σαυτόν» ή, αντιθέτως, για να λησμονήσουμε ποιοι είμαστε και να κρύψουμε τον εαυτό μας πίσω από παραισθητικά και ψευδαισθητικά πέπλα, έτσι που να αντέξουμε την κενότητα και το παράλογο της λεγόμενης αντικειμενικής πραγματικότητας, και της αληθινής ζωής εκεί έξω, κάτω από το ανελέητο φως του ήλιου, που ξεγυμνώνει τις ψυχές και μακραίνει ή μικραίνει τις σκιές μας.

Ο μεγάλος εξπρεσιονιστής (και όχι μόνο) ζωγράφος Ρόθκο (1903-1970) είναι κλεισμένος στο ανήλιαγο ατελιέ του, στοιχειωμένος από τα φαντάσματα της παιδικής του ηλικίας και του ξεριζωμού του από τους ναζί. Ζει διαρκώς το ίδιο ψυχόδραμα, αναβιώνει ξανά και ξανά το μονότονο «ich-drama» («δράμα τού εγώ»), χωρίς να λησμονεί ότι μόνον όταν ζωγραφίζει εκείνα τα μεγαλειώδη κόκκινα εκρήγνυται μέσα του η ανάγκη για ζωή. Το μεγαλομανές του παραλήρημα, ο κλειστοφοβικός του ναρκισσισμός δοκιμάζονται και θρυμματίζονται σε χίλια κομμάτια από την αναπόφευκτη παρουσία ενός μαθητή-βοηθού-εκκολαπτόμενου ζωγράφου. Ο νεαρός δεν μασάει τα λόγια του. Οσο κι αν έχει ανάγκη τη δουλειά για να ζήσει δεν αντέχει το διαρκές λιβανωτό στη μεγαλοφυΐα του εργοδότη του. Καταπιέζεται τόσο βαθιά μέσα του, ακυρώνεται ως δημιουργός ο ίδιος, έτσι που βλέπει τον δάσκαλό του ως εχθρό και του επιτίθεται με όλο το μένος της φυλακισμένης μέλισσας, που χτυπάει ολοένα και πιο τραυματικά στο θολωμένο τζάμι ενός παραθύρου.

Στην αγωνία του να ξαναγυρίσει στο φως, ο μαθητής αναγκάζεται να δολοφονήσει τελετουργικά και λεκτικά τον καθηγητή του. Οταν ήταν μικρό παιδί είδε τους γονείς του να κείτονται δολοφονημένοι στο πάτωμα. Και έξω το τοπίο ήταν χιονισμένο. Από τότε ταύτισε το εκτυφλωτικό λευκό με τον θάνατο, ενώ για τον καταξιωμένο ζωγράφο Ρόθκο το μαύρο είναι εκείνο που απειλεί να καλύψει και να ακυρώσει τα πάντα, με προεξάρχον το κόκκινο, ως ένδειξη του πάθους και της άνευ όρων χαράς της ζωής. Αντιλαμβάνεστε σαφώς ότι η μανιχαϊστική σύγκρουση Φωτός-Σκότους, Λευκού-Μαύρου είναι βαθιά ριζωμένη στο δραματικό υπόβαθρο αυτού του «καλοφτιαγμένου έργου» (για να θυμηθούμε τον Σκριμπ).

Το θεατρικό έργο «Κόκκινο» του Αμερικανού Τζον Λόγκαν (σεναριογράφου επίσης του «Μονομάχου» και πολλών άλλων κινηματογραφικών εμπορικών επιτυχιών) κέρδισε πολλά βραβεία Tony το 2010 κι ευτύχησε να βρει στο «Θέατρο Δημήτρης Χορν» δύο επαρκείς ερμηνευτές, που συγκρούονται μέχρι τελικής πτώσεως στον υπέροχο σκηνικό διάκοσμο που έστησε ο Μανώλης Παντελιδάκης. Ρεαλιστικά τα κοστούμια που σχεδίασε η Ντένη Βαχλιώτη, τονίζουν το αληθοφανές έρεβος των παγιδευμένων υπάρξεων. Και βεβαίως, χωρίς τους φωτισμούς του Λευτέρη Παυλόπουλου ένα μεγάλο μέρος της θεατρικής μαγείας θα είχε διαχυθεί στην κατάμεστη αίθουσα ανεπιστρεπτί. Μια παράσταση που την παρακολουθείς με κομμένη την ανάσα. Η κωμική αντίστιξη είναι ένα εργαλείο στα χέρια του σκηνοθέτη Σταμάτη Φασουλή, για να δώσει βάθος και προοπτική στη διαρκώς αυξανόμενη δραματική ένταση.

Το χιούμορ όμως λειτουργεί υποδόρια, αφού ο κραυγαλέος αυτοσαρκασμός δεν ήταν -ως φαίνεται- στις προθέσεις του συγγραφέα. Ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος είναι ένας ιδιαίτερα εργατικός κι επιμελής ηθοποιός. Το ταλέντο του τώρα αρχίζει να δίνει καρπούς. Ο σκηνοθέτης δηλώνει τον θαυμασμό του για τον ισότιμο παρτενέρ του και τον συγκρίνει με τον Κιμούλη. Ιδωμεν. *

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • Παραστάσεις, συνεντεύξεις, κριτική, αφιερώματα και ό,τι συμβαίνει πάνω και κάτω από τις αθηναϊκες θεατρικές σκηνές. Τι παίζεται τώρα στο Λονδίνο και στο Broadway.

  • Αρχείο

  • Εγγραφείτε για να λαμβάνετε στο email σας όλα τα νέα άρθρα.

    Μαζί με 12 ακόμα followers

  • ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ-ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ

  • wordpress hit counter
Αρέσει σε %d bloggers: