«ΜΗΔΕΙΑ» ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ

 

 

 

 

 

 

 

Μεταµορφώσεις του µύθου

Του Κώστα Γεωργουσόπουλου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Δευτέρα 14 Φεβρουαρίου 2011

Στη «Μήδεια» ο Ανούιγ βλέπει τη σχέση Ιάσονα – Μήδειας µε άξονα και αναφορά στην ερωτική προδοσία
Και η θεωρία και ηιστορία αλλά καιη πρακτική τουθεάτρου, και κάθε τέχνης θαρρώ, είναι ευτυχείς όταν στηρίζεται το αποδεικτικό τους οπλοστάσιο σε µια πληθώρα παράλληλων έργων είτε µε το ίδιο θέµα είτε µε την ίδια ιδεολογία, ώστε να προβαίνουν σε συγκρίσεις, αναλύσεις και πορίσµατα ακριβέστερα από άλλα συγκρινόµενα έργα που δεν έχουν ανάλογα «πιασίµατα». Ετσι είναι ευτυχής κανείςόταν η παράδοση των θεατρικών κειµένων τού παραδίδει τη «Μήδεια» του Ευριπίδη, τη «Μήδεια» του Σενέκα, τη «Μήδεια» του Ανούιγ και το «υλικό Μήδειας» του Χάινερ Μίλερ. Θα πρόσθετα ως παράλληλα κείµενα και το λιµπρέτο της όπερας και ένα συνταρακτικό οµότιτλο φιλµ του Μποµπ Γουίλσον. Υπάρχουν και άλλες (τουλάχιστον οκτώ) ακόµη «Μήδειες», αλλά έχουναπλώς φιλολογικό ενδιαφέρον και δεν έχουν, όπως όσες ανέφερα, παιχτεί στηνΕλλάδα Η «Μήδεια» του Ευριπίδη ακροθιγώςµόνο ασχολείται µε το ερωτικό υπόβαθρο του κυρίαρχου ζεύγους. Ο µεγάλος τραγικός, ακολουθώντας τα σοφιστικά ανοίγµατα του καιρού του, σχολιάζειεπαναστατικά, θα έλεγα, τη θέση της γυναίκας στην αρχαία κοινωνία και κυρίως τις συγκρούσεις δύο πολιτισµικών ηθών. Ο ορθολογιστής Ιάσων στηρίζει την απιστία τουστο γεγονός ότι ηνέα ζωή που επιλέγει µε µια κληρονόµο θρόνου θα εξασφαλίσει σ’ αυτόν καιστα παιδιά του καλύτερη, άνετη και αξιοπρεπή διαβίωση. Η Μήδεια πάλι υπερασπίζεται το πάθος της που το εκπλήρωσε µε φόνους. Η ∆ύση και η Ανατολή, ο λόγος και το ένστικτοσυγκρούονται και το αποτέλεσµα είναι ανελέητο. Η Μήδεια του Ευριπίδη φτάνει στην παιδοκτονία όχι τόσο για να εκδικηθεί τον άπιστο εραστήπου την εγκαταλείπει οµολογώντας πως πράττει από συµφέρον όσο για να εκδικηθεί τον ίδιοτον εαυτό της, πνίγοντας το σπέρµαπου δέχτηκε αφηµένη στο απόλυτο πάθος της και εξαφανίζοντας κάθε µνήµη ηδονής και άφεσης που σαρκώθηκε στα τέκνα της.

Το µεγάλο πρόβληµα που απασχολεί στο βάθος του Ευριπίδη είναι το πώς ένας αλλοδαπός, ένας ξένος µεταφυτεύεται σε άλλο αγρό, άξενο ή αλλότριο και πώς µπορεί να αφοµοιωθεί ή να απορριφθεί από τα αλλότρια ήθη.

Η Μήδεια του Σενέκα είναι η µάγισσα, το σκοτεινό και µυστηριώδες πλάσµα που φορτίζεται από τον µύθο της ανατολικής µαγγανείας, τις τελετές της πυρολατρίας και τις θρησκευτικές αντιλήψεις του δυϊσµού, καλού και κακού και τον ηθικό µανιχαϊσµό. Η Μήδεια του Σενέκα δεν εκδικείται µόνο ως προδοµένη γυναίκα ή εγκαταλελειµµένη µήτρα αλλά ως φυλή. Με τον φόνο αποκαθιστάτη σαλεµένη τάξη του κόσµου της.

Η Μήδεια και το υλικό της του σύγχρονού µας Χάινερ Μίλερ είναι µια σύγκρουση ανάµεσα στο ατοµικό και το οµαδικό, στην εξουσιαστική σχέση που διακρίνει πάντα το παιχνίδι του έρωτα και στη διαλεκτική σχέση αρσενικού και θηλυκού.

Η «Μήδεια» του Ανούιγ που παιζόταν έως προχθές στο Θέατρο Altera Pars στο Μεταξουργείο ανήκει στα ζοφερά έργα του γάλλου δραµατουργού.Κατά την ταπεινή µου γνώµη, είναι έργο και λογοτεχνικά και θεατρικά καλύτερο από τη δηµοφιλή του «Αντιγόνη». Στη «Μήδεια» ο Ανούιγ βλέπει τη σχέση Ιάσονα – Μήδειας µε άξονα και αναφορά στην ερωτική προδοσία. Στον µεγάλο διάλογο που κυριαρχεί πυρηνικά στο έργο το ερωτικό λεξιλόγιο, τα σωµατικάπάθη, τα ηδονικά υγρά, οι θυσίες και οι γενναιοδωρίες του έρωτα είναι το επιχείρηµα που επιστρατεύεται. Η Μήδεια του Ανούιγ καίγεται, φλέγεται από ερωτική επιθυµία και µετά την προδοσία η πυρκαγιά γίνεται καταστροφική και µανιώδης εκδίκηση. Η απαρνηµένη γυναίκα νιώθει ευνουχισµένη και ως εκ τούτου προβαίνει και στον συµβολικό ευνουχισµό του αρνηστή του έρωτα. Του σκοτώνει το γόνιµοσπέρµα του, τα παιδιά του. Η Μήδεια του Ανούιγ σκοτώνει τα παιδιά της γιανα κορέσει την ερωτική πείνα της.

Στον Ευριπίδη η Μήδεια επιστρέφει στην ηλιακή της καταγωγή, στον Σενέκα στη µυστήρια Ανατολή, στον Μίλερ στην απελπισία και τη µοναξιά, στον Ανούιγ αυτοκτονεί

Δίψα για έρωτα και εκδίκηση

Στο Θέατρο Altera Pars τη µετάφραση φέρεται να την έκανε ο θίασος και τη σκηνοθετική ευθύνη είχε ο Πέτρος Νάκος. Το έργο δεν θέτει δυσεπίλυτα σκηνοθετικά προβλήµατα. Πέντε πρόσωπα σε αλλεπάλληλα ντουέτα συγκρούονται: η Μήδεια, ο Ιάσων, ο Κρέων, η Παραµάνα και ένας νεαρός στρατιώτης – αγγελιοφόρος. Αρα η έγνοια της σκηνοθεσίας περιορίζεται στην ορθή εκφώνηση του κειµένου, τους εσωτερικούς και εξωτερικούς ρυθµούς που τους υπαγορεύουν τα ψυχολογικά κίνητρα και οι σκοποί των προσώπων και η προβολή της ρητορικής που διακρίνει το γαλατικό κυρίως θέατρο. Ο Πέτρος Νάκος δίδαξε µε σαφήνεια και µέτρο τους ρόλους και ο ίδιος ενσάρκωσε έναν πειστικό και ενοχικό αλλά αποφασισµένο για τα τετελεσµένα Ιάσονα.

Η Αλέκα Τουµαζάτου (Τροφός) είχε µια γνοιασµένη και τρυφερή συµπεριφορά αλλά και µια ενστικτώδη µαντική για τα µελλούµενα. Ο Χρήστος Χαρµπάτσης (Κρέων) είχε και µέτρο και έντονη την ανησυχία που απαιτεί ο ρόλος ενός άρχοντα που βρίσκεται σε φοβερό δίληµµα. Ο νεαρός Σίµος Κυπαρρισόπουλος είχε αισθητή παρουσία.

Η Μίνα Χειµώνα έπλασε µια Μήδεια γεµάτη πυρέσσοντα πάθη, πληγωµένη αξιοπρέπεια και ακόρεστη δίψα για έρωτα και εκδίκηση. Σωµατοποίησε το δράµα της και έφτασε σε παροξυσµικές εκρήξεις χωρίς υπερβολές. Βέβαια η δική µας τραγική παράδοση δάνεισε ένα µέγεθος στη θεατρική πράξη ευρύτερο από τον τρόπο που οι Γάλλοι προσεγγίζουν τα ποιητικά τους κείµενα. Ρητορεύουν αλλά δεν µεγεθύνουν.

Η κίνηση της Μαρίας Αλβανού είχε θεατρική κι όχι χορευτική καταγωγή. Τα κοστούµια της ∆έσποινας Χειµώνα είχαν ύφος και γούστο, η µουσική επιµέλεια του Παπασπυρόπουλου έδινε βάθος χωρίς να υπογραµµίζει τις καταστάσεις και το video της Αγγελίνας Βοσκοπούλου και του Στέλιου Σάρρου έξοχο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • Παραστάσεις, συνεντεύξεις, κριτική, αφιερώματα και ό,τι συμβαίνει πάνω και κάτω από τις αθηναϊκες θεατρικές σκηνές. Τι παίζεται τώρα στο Λονδίνο και στο Broadway.

  • Αρχείο

  • Εγγραφείτε για να λαμβάνετε στο email σας όλα τα νέα άρθρα.

    Μαζί με 12 ακόμα followers

  • ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ-ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ

  • wordpress hit counter
Αρέσει σε %d bloggers: