«ΚΟΚΚΙΝΟ» ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ

 

 

 

 

 

 

 

Μίµησις µυήσεως

Του Κώστα Γεωργουσόπουλου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Δευτέρα 21 Φεβρουαρίου 2011

Στο Θέατρο Δηµήτρης Χορν παίζεται αυτή την περίοδο το έργο «Κόκκινο» (του Τζον Λόγκαν) µε τον Σταµάτη Φασουλή και τον Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο
Ας ξεκινήσουµε µε δύο διαπιστώσεις. Πρώτη:έπειτααπό κάποιες αιφνίδιες πρωτοβουλίες οάνθρωποςαλλάζει σκέψη, ακοή, όραση.Μετάτο κουρδισµένο από τον Μπαχ πιάνο, άλλαξαν τααυτιά µας αντίληψη για την αρµονία και τα όρια της µουσικότητας. Eπρεπενα έρθει η επανάσταση του Σένµπεργκ και του Μπεργκ για να επαναπροσδιοριστεί άλλο φάσµα για τη µουσικότητα. ∆εν θα αναφερθώ στην επανάσταση του Θέσπιδος που δηµιούργησε την τρίτη διάσταση µετά το έπος και τον λυρισµό, την µίµησι πράξεως.

Αλλαξε ο τρόποςπου βλέπαµε, όταν ως αντίστιξη στην αρχαία αγγειογραφίακαι τη βυζαντινή εικόνα η ∆ύση µιµήθηκε τη φύση και δηµιούργησε το βάθος πεδίου, την προοπτική. Η µατιά µεταλλάχτηκε µε τον εξπρεσιονισµό, τον κυβισµό, τον υπερρεαλισµό, τονσουπρεµατισµό και εντέλει µε τηναφαίρεση.

Το θέατρο, πάλι, µε τον Τσέχοφ άλλαξε ήθος και µε τον Μπρεχτ ηθική. Με τον Μπέκετ µας δίδαξε σχετικότητα.

∆εύτερη διαπίστωση: είναι γνωστό πως στην ευρεία σηµιτική οµοεθνία (Εβραίοι -Παλαιστίνιοι- Αραβες- µουσουλµάνοι)κυριαρχεί το θρησκευτικό πρόταγµα: «Ουποιήσεις εαυτώ είδωλον ουδέ παντός οµοίωµα». Ετσι, για να συντοµεύσω, έως τον 20ό αιώνα δεν υπάρχει εβραίος ζωγράφοςπλην του Ρέµπραντ, ο οποίος εξαιτίας ακριβώς της αποµάκρυνσής του από τα θρησκευτικά θέσφατα κηρύχτηκεαποσυνάγωγος καιαποστάτης. Αντίθετα ο 20όςαιώνας, αιώνας της αφαίρεσης και του ανεικονισµού,είναι κατ’ εξοχήν ο αιώνας της εβραϊκής καταγωγής ζωγράφων και γλυπτών.

Με την ευκαιρία πουο πάντα τολµηρός στις επιλογές του Σταµάτης Φασουλής, ως κατ’ εξοχήν ενηµερωµένος στις διεθνείς τάσεις όχι µόνο του θεάτρουκαλλιτέχνης, αλλά συνάµα και ένας ευαίσθητος παλµογράφος που συλλαµβάνει και µε βαθιά παιδεία αλλά και καλλιεργηµένο ένστικτο τους ερεθισµούς που εκπέµπει η απανταχού δηµιουργικότητα, µας προίκισε µε ένα έργο που αναλύειακριβώς πώς και γιατί και από ποιον και απόπότε άλλαξε η µατιά µας και ωςεκ τούτου η συνείδησή µας. ∆ιότι η ανθρώπινησυνείδηση, ανεξάρτητα αν έχει εποπτεία φύσει ή είναι άγραφο χαρτί, από τη στιγµή που µέσω των αισθητηρίων εµπλουτίζεται µε εµπειρικό υλικό, έχει καταστεί συνεχές παλίµψηστον.

Η λογιότητατου Φασουλήαναδεικνύεται και στο µότο που συνοδεύει τον τίτλο του έργου που µετέφρασε, σκηνοθέτησε και στο οποίο πρωταγωνιστεί. Είναι µια εξαίσια σύλληψη του Ελύτη, ενός ποιητή από τους λίγους που επίσης άλλαξαν το ποιητικό µας κριτήριο: «Από τις παράνοµεςσχέσεις ανάµεσα σταάλογα του Πάολο Ουτσέλο και τα νούφαρα του Κλοντ Μανέ πρέπει να γεννήθηκαν τα πιο καθαρόαιµα µονόχρωµα του Ρόθκο ή αλλιώς η απόλυτος ζωγραφική». Με αυτάτα καθαρόαιµα µονόχρωµα του Ρόθκο άλλαξε ο τρόπος που βλέπουµε πια, θα έλεγα που είµαστε καταδικασµένοι να βλέπουµε. Και αυτή η καταδίκη, για να θυµηθούµε τους υπαρξιστές, είναι η απόλυτη ελευθερία, γιατί είναι µια εξίσωση µε Χ αγνώστουςπου όλοι έχουν µια λογική λύση.

Ο Φασουλής πριναπό λίγαχρόνια πρώτοςµας είχεπροικίσει µε το αριστούργηµα «Art»της Ρεζά, µια έξοχη σάτιρα του θεµελιώδους ερωτήµατος της φιλοσοφίας «τι είναι ωραίο;».

Ο Τζον Λογκαν, Αµερικανός που µετέλαβε της ευρωπαϊκής καλλιέργειας, κάτι σαν τον Ελιοτ, τον Πάουντ, τον Φιτζέραλντ, την Εύα Σικελιανού, τον Γούντι Αλεν, µας έδωσε την ευκαιρία µέσω της επώδυνης πορείας του ζωγράφου Ρόθκο, που συνδύασε τονρωσικό µυστικισµό, µε τον εβραϊκό ανεικονισµό και τον αµερικανικό πραγµατισµό, να συλλάβουµε πως ύστερα από πολλήν περί το πράγµα συνουσίαν (Πλάτων) εξαίφνης αστράπτει φως.

Οφείλουµε όµως στον µύστη αυτού του µαθήµατος, τον Σταµάτη Φασουλή, µια εκπληκτική µετάφραση, τιµή µεγάλη στην ελληνική γλώσσα, σ’ ένα είδοςκειµένου που δενείχε προηγούµενο ναπατήσει, θαρρείς και το κείµενο υπέγραφε ο Προκοπίου, ο Γκίκας, ο Χρύσανθος Χρήστου, τεχνοκρίτες ολκής.

Η λογιότητα του Φασουλή αναδεικνύεται και στο µότο που συνοδεύει τον τίτλο του έργου που µετέφρασε, σκηνοθέτησε και στο οποίο πρωταγωνιστεί

Επαρση, αµφιβολίες, υστερία, κατάθλιψη

Ενα ντουέτο επί σκηνής δεν σκηνοθετείται, αλληλοπεριχωρείται, λειτουργεί ως µουσικό ντουέτο, βιολοντσέλο -βιολί, πιάνο – βιολί. Ο Φασουλής έπιασε και τηνέπαρση και τις αµφιβολίες και την υστερία και την κατάθλιψη,την έµπνευση και την αµηχανία της επανάληψης του Ρόθκο και ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος, ένας καλλιτέχνης που συνεχώς µας εκπλήσσειµε την ωριµότητά του και την ποιότητα αυτής της ωριµότητας, έπαιξε τον µαθητή Κεν µε το θράσος της άγνοιας στην αρχή και την αποκαλυπτική κυοφορία και γέννα εν συνεχεία, τέκνα µιας µυητικής µαθητείας στη θέα του ζην.

Για να αναφερθώ πάλι σε αναλογίες, αυτό το σκηνικό ντουέτο παρέπεµπε σε µουσικά σκέρτσα του υπερρεαλιστή συνθέτη Σατί.

Οι εικαστικοί συνεργάτες του Φασουλή (Παντελιδάκης – σκηνικά ,Βαχλιώτη – κουστούµια, Παυλόπουλος – φωτισµοί) δηµιούργησαν µιαν εξαίσιαΟψιν, που την ένιωθες εναλλάξ ως βολική και άβολη, ανάλογα µε τις ανθρώπινες συναισθηµατικές µεταλλάξεις.

Συγχαρητήρια για το διαφωτιστικό πρόγραµµα που επιµελήθηκε η Ειρήνη Μουντράκη.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • Παραστάσεις, συνεντεύξεις, κριτική, αφιερώματα και ό,τι συμβαίνει πάνω και κάτω από τις αθηναϊκες θεατρικές σκηνές. Τι παίζεται τώρα στο Λονδίνο και στο Broadway.

  • Αρχείο

  • Εγγραφείτε για να λαμβάνετε στο email σας όλα τα νέα άρθρα.

    Μαζί με 12 ακόμα followers

  • ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ-ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ

  • wordpress hit counter
Αρέσει σε %d bloggers: