«ΛΕΩΦΟΡΕΙΟΝ Ο ΠΟΘΟΣ» ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ

 

 

 

 

 

 

ΤΑ ΝΕΑ, ΔΕΥΤΕΡΑ 4 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2011

To «Λεωφορείον ο Πόθος» του Τεν. Ουίλιαµς παρουσίασε το ∆ΗΠΕΘΕ Πάτρας
Ο καιρός και οι συνθήκες δεν µε υποχρέωσαν χρόνια τώρα να αλλάξω απόψεις για τη δραµατουργία του Τεν. Ουίλιαµς, έτσι για να αξιολογήσω την τωρινή παράσταση του ∆ΗΠΕΘΕ Πάτρας µε το «Λεωφορείον ο Πόθος», θα αναφερθώ θεωρητικά σε παλιότερες εκτιµήσεις µου:

«∆εν υπάρχει αµφιβολία πως ο χρόνος είναι η δεσπόζουσα στις σκηνικές συµφωνίες του Τεν. Ουίλιαµς.

Πράγµατι η καταδαµάζουσα ισοπεδωτική δύναµή του κατατρώγει όλες τις υπάρξεις του, ιδιαίτερα τις θηλυκές, ανδρικές και γυναικείες. Φοβάµαι όµως πως ο χρόνος στον αµερικανό συγγραφέα δεν έχει ούτε την κλασική ούτε τη ροµαντική διάσταση· δεν είναι ούτε η οντότητα των τραγικών ούτε η θύελλα, η φυσική ροή, η ανεµική του σαιξπηρικού θεάτρου· δεν είναι ο φθονερός γέρων, εχθρός ούσης µνήµης, του Κάλβου. Είναι ο χρόνος που µετριέται µε τη στιγµή, ο ποσοτικός, ο βιολογικός, ταυτισµένος µε την ηλικία της σάρκας.

Ο χρόνος στα έργα του Τεν.

Ουίλιαµς δεν είναι µεταφυσικός, δεν είναι οντολογική αρχή· είναι υπαρξιακή αγωνία. Γι’ αυτό και ταυτίζεται µε την ατοµική ευτυχία ή ατυχία, µε την επιτυχία ή την αποτυχία· είναι ο χρόνος της Αµερικής, ένας χρόνος χωρίς µυθικό αποτύπωµα, χωρίς ιστορία. Ενας χρόνος αφιλοσόφητος και γι’ αυτό σπαραχτικός.

Η Αµερική είναι µια χώρα χωρίς ιστορία, δηλαδή χωρίς µνήµη, για τούτο και κατέφυγε στην κατασκευή του µελλοντικού ονείρου που δεν είναι τίποτε άλλο από την πανοπλία µιας υλικής ισχύος που αυτοβεβαιώνεται ως βία και εκφράζεται ως αυτάρκεια. Η αυτάρκεια ή η ψευδαίσθηση της αυτάρκειας τρέφει την αλαζονεία και την πρόκληση. Ο άνθρωπος που µεγαλώνει µέσα στο κλίµα του πραγµατισµού και που ταυτίζει το ηθικό µε το χρήσιµο και το αναγκαίο µε το ωφέλιµο, όταν βρεθεί µπροστά σε µια αδιέξοδη πραγµατικότητα αιτιάται τον εαυτό του· νιώθει αποτυχηµένος και για τούτο άχρηστος και κατά συνέπεια υπαρξιακά απών. Στο έργο του Τεν. Ουίλιαµς αναπαράγεται στο πραγµατικό επίπεδο η εβραϊκή εκδοχή της πτώσης· µια ιστορία χωρίς µύθο και χωρίς θεό. Πίσω από κάθε ήρωα του Ουίλιαµς υπάρχει µια καταδυναστεύουσα δύναµη, µια ακατάλυτη βία, ο παραδείσιος χώρος που χάθηκε για πάντα, µια συνεχής ενοχή και η αδυναµία επιστροφής» (1980).

«Ο Τεν. Ουίλιαµς ήταν µια µοναχική, σπαραχτική έστω, υστερική φωνή ενός αποµονωµένου ατόµου µέσα σ’ έναν κόσµο που ποτέ δεν κατάλαβε και ποτέ του δεν τον αποδέχτηκε, έστω για να τον καταλάβει. Ο Ουίλιαµς, πριν γράψει θέατρο µε ηρωίδες “κλινικώς” ασθενείς, ήταν ένας “κλινικώς” ασθενής άνθρωπος. Το έργο του είναι ένα παραλήρηµα, η φαντασίωσή του µε τον κόσµο µέσα από τους εφιάλτες του… Οι “µύθοι” του Ουίλιαµς είναι µια έµµονη παραλλαγή του µύθου του εκπεσόντος αγγέλου, µε απροσδιόριστα όµως τα αίτια της πτώσεως. Στο παρελθόν των ηρωίδων του υπάρχει πάντα κάποιος παράδεισος, η ευτυχισµένη νιότη, η οµορφιά, η αριστοκρατική τάξη. Ο µύθος παρακολουθεί την αγωνιώδη προσπάθειά τους να επιστρέψουν ή να ανασυγκροτήσουν µε ακατάλληλα µέσα αυτόν τον παράδεισο. Αποτυγχάνουν και βουλιάζουν στην απελπισία ή στην τρέλα ή στο αλκοόλ. Κάθε προσπάθειά τους είναι των “συφοριασµένων”. Κάθε απόπειρα ενέχει την αποτυχία. Είναι σηµαδεµένοι άνθρωποι· το περιβάλλον, ανθρώπινο και φυσικό, τους πληγώνει. ∆εν είναι οι κοινωνικές δοµές τα αδιέξοδά τους· µ’ αυτά δεν ασχολήθηκε ο συγγραφέας (όπως το έκανε έµµονα ο Αρθουρ Μίλερ). Είναι η αδυναµία, το ασυµβίβαστο των ηρωίδων του µε τον ιστορικό χρόνο… Οι “άνθρωποι” του Ουίλιαµς είναι πρόσωπα ενός ψυχοδράµατος και τον µόνο ρόλο που παίζουν είναι να λυτρώσουν τον ποιητή τους από τα προσωπικά του αδιέξοδα. Τα δράµατα του Ουίλιαµς είναι το δράµα του συγγραφέως τους. Η Μπλανς Ντιµπουά του “Λεωφορείου ο Πόθος” είναι το χαρακτηριστικότερο δείγµα σχιζοφρενικής τυπολογίας, πουριτανή, πόρνη, αλκοολική, µεγαλοµανής, εκµαυλίστρια ανηλίκων, ψεύτρα. Ανέστια, άπληστη ερωτικά, σεµνότυφη όµως, ανικανοποίητη, µε σαδοµαζοχιστικές τάσεις, αλγόλαγνη, απωθητική. Μέσα στο περιβάλλον της λαϊκής πολυκατοικίας, ανάµεσα στην πανσπερµία των συνανθρώπων της είναι και θέλει να µείνει ξένη. ∆εν είναι υπαρξιακά “ξένη”. Είναι ιστορικά ξένη. Αφού δεν µπορεί να αναπλάσει τον κόσµο, δραπετεύει από τον κόσµο» (1973). Εχω κι άλλες φορές επιχειρηµατολογήσει πως ο Ουίλιαµς είναι ένας σπουδαίος ηθογράφος, όπως ο Τσέχοφ άλλωστε που θαυµάζει και µιµείται. ∆εν µπορείς να τον αποκόψεις από την περιρρέουσα ατµόσφαιρα του γενέθλιου και συνάµα τραυµατικού αµερικανικού Νότου. Ο ποιητικός ρεαλισµός είναι ρεαλισµός περιβάλλοντος και ποιητική σύλληψη των τραγικά παγιδευµένων ηρωίδων του.

Ο Ουίλιαµς, πριν γράψει θέατρο µε ηρωίδες «κλινικώς» ασθενείς, ήταν ένας «κλινικώς» ασθενής άνθρωπος

Το «ξωτικό» και το περιοδεύον σαξόφωνο

Σωστά λοιπόν ο Βασίλης Νικολαΐδης είδε τον χώρο και την ατµόσφαιρα µέσα στα οποία κινείται αυτό το «ξωτικό», η παραπλανηµένη πλειάδα, που θα έλεγε ο Ελύτης. Και σωστά ο Γιάννης Μετζικώφ σχεδίασε τον χώρο της λαϊκής πολυκατοικίας ως χώρο λαβυρινθώδη. Σωστά και οι φωτισµοί και η έξοχη µουσική, ζωντανή, µε το περιοδεύον σαξόφωνο.

Αλλά για να πετύχει µια παράσταση του «Λεωφορείου», πρέπει να διαθέτει µια ηθοποιό από ειδική πάστα. Και δυστυχώς τέτοια ηθοποιός δεν είναι η Κάτια Γέρου. Η Γέρου είναι ηθοποιός ενοχλητικά εγκεφαλική, όχι στον τρόπο που προσεγγίζει τον ρόλο για να τον ερµηνεύσει. Είναι εγκεφαλική όταν τον υποδύεται, κάθε στιγµή νιώθεις ότι ελέγχει κάθε κίνησή της, τις πόζες (και κάνει κατάχρηση πόζας), τη φωνή, τον ρυθµό. Συνεχώς αυτορρυθµίζεται και µ’ ένα αόρατο τηλεκοντρόλ καθοδηγεί σώµα και συναίσθηµα και συνάµα κρίνει την ανταπόκριση στις εντολές που δίνει. Ο,τι δεν είναι η Μπλανς Ντιµπουά.

Ούτε ο Αλέξανδρος Μπουρδούµης, ηθοποιός ευάγωγος και λιτός, µπόρεσε να βρει το «γράδο» του Κοβάλσκι. Ο Ουίλιαµς, που γνώριζε καλά τον ερωτισµό και τη βία του ερωτισµού, δεν ήθελε ο Κοβάλσκι να είναι Πολωνός. ∆ηλαδή Σλάβος και καυλικός. Αφήνω ασχολίαστο αυτό το ανθρώπινο µείγµα. Μπολιάστε τον Ντοστογιέφσκι µε τον ∆άντη!

Από τη διανοµή που χωρίς ιδιαίτερες εξάρσεις υπηρέτησε µε συνέπεια τη σκηνοθετική ορθή άποψη ξεχωρίζει η Ηλέκτρα Νικολούζου (Στέλλα), που έχει συνέπεια, έντονη παρουσία και πλούσιο εσωτερικό συναισθηµατικό πλούτο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • Παραστάσεις, συνεντεύξεις, κριτική, αφιερώματα και ό,τι συμβαίνει πάνω και κάτω από τις αθηναϊκες θεατρικές σκηνές. Τι παίζεται τώρα στο Λονδίνο και στο Broadway.

  • Αρχείο

  • Εγγραφείτε για να λαμβάνετε στο email σας όλα τα νέα άρθρα.

    Μαζί με 12 ακόμα followers

  • ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ-ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ

  • wordpress hit counter
Αρέσει σε %d bloggers: